Duurzaamheid een andere koers

5. Ecologische ontwikkelingen

Bij ecologische factoren gaat het om kenmerken en invloed van ontwikkelingen van de fysieke leefomgeving, zoals milieu en klimaat, maar ook werkomgeving.

GRONDSTOFFENBEHOEFTE STIJGT

Met de groei van de wereldbevolking en de mondiale welvaart neemt ook de vraag naar natuurlijke grondstoffen zoals water, energie, mineralen, metalen en voedsel toe. Er is echter een beperkte hoeveelheid grondstoffen beschikbaar. De economische impact wordt vergroot door de onderlinge afhankelijkheid tussen klimaatverandering en grondstoffen schaarste, met grote invloed op voedsel- en waterproblematiek (PWC2).

STIMULANS GEBRUIK ALTERNATIEVE TECHNOLOGIËEN EN ENERGIE

Internationale afspraken stimuleren het gebruik van alternatieve energie en beogen een reductie van het gebruik van fossiele brandstoffen en de emissie van schadelijke stoffen. Milieuwetgeving en consumentenvoorkeur leiden tot hogere eisen aan productie en voedselkwaliteit. Maatschappelijk verantwoord ondernemen wordt steeds belangrijker. Voor Nederland liggen er kansen op het gebied van innovatie en export van kennis over water, duurzame chemie, logistiek en energie- en voedselproductie (PBL2).

Veel groene technologieën staan op het punt om concurrerende alternatieven te vormen voor fossiele brandstoffen, zowel in de energieopwekking (hernieuwbare energie) als in de chemie (biobased economy) (PWC2).

DEELECONOMIE EN CIRCULAIRE ECONOMIE IN OPMARS

Door digitalisering ontstaat een beweging naar de zogenoemde deeleconomie, waarin het belang van het bezit van producten afneemt en consumenten in toenemende mate producten delen. Verder ontstaan er door verbeterde recycling nieuwe mogelijkheden om grondstoffen terug te winnen en opnieuw in te zetten (circulaire economie) (PWC2).

De circulaire economie is een economisch systeem dat bedoeld is om herbruikbaarheid van producten en grondstoffen te maximaliseren en waarde vernietiging te minimaliseren. Eén van de belangrijkste succesfactoren is (cross-sectorale) ketensamenwerking gericht op het creëren van meervoudige waarde. Hierbij vermeerdert niet alleen de economische waarde van alle bedrijven in de keten, maar ook de ecologische en sociale waarde (MVO Nederland).

 

Het gebruik van Ict en data zal alleen maar toenemen door de digitalisering van de samenleving. Hierbij is het behouden van een duurzame digitale economie een enorme uitdaging.

MARKTSEGMENT ICT

Duurzaamheid
Duurzaamheid is een belangrijk thema voor de Nederlandse Ict-branche. De Ict-branche neemt haar maatschappelijke verantwoordelijkheid in de uitdagingen van energie & klimaat en grondstoffen. ‘Het gebruik van Ict en data zal alleen maar toenemen door de digitalisering van de samenleving. Hierbij is het behouden van een duurzame digitale economie een enorme uitdaging’. De Ict-branche heeft dan ook met succes geprobeerd deze uitdaging aan te gaan. De afgelopen jaren is het energieverbruik in de branche nagenoeg stabiel gebleven, terwijl dataverkeer en -opslag met tientallen procenten per jaar blijft groeien (NederlandIct). Voor de komende jaren wordt zelfs een daling in het energiegebruik verwacht. Stichting Ict Milieu zamelde in 2017 via Wecycle een totaal van 9,8 miljoen kilo Ict-afval in. Bij gecertificeerde recyclers kon hiervan 82%, namelijk 8 miljoen kilo, worden teruggewonnen als grondstof, wat gezorgd heeft voor aanzienlijk minder uitstoot van CO2. De 258 producenten die deelnemen aan Ict Milieu leverden zo gezamenlijk een zichtbare bijdrage aan de circulaire economie (ICT milieumonitor).

De urgentie naar duurzame energie wordt groter. De gaskraan in Groningen moet verder dicht. Tegelijkertijd is de Ict-branche continue op zoek naar nieuwe manieren energie-efficiënter en duurzamer te worden. Deze twee ontwikkelingen komen mooi bij elkaar in het benutten van restwarmte van datacenters in de omgeving. Dat gebeurt nu al op kleine schaal, maar heeft meer potentie. Er zijn al datacenters die hun restwarmte leveren aan nabijgelegen kantoorgebouwen i.p.v. bestaande gebouwen. In Aalsmeer zal in 2018 de eerste schop in de grond gaan voor een datacenter dat warmte gaat uitwisselen met een school, een tuinder, een sporthal en een zwembad en later een nieuwe woonwijk (ICT milieumonitor).

 

Een andere trend is om te leren van de natuur en hoe we onze samenleving op een goede manier in stand kunnen houden. Dat kan bijvoorbeeld door een circulaire samenleving te worden.

MARKTSEGMENT COMMUNICATIE, MEDIA EN DESIGN

Duurzaam ontwerpen en produceren
Duurzaamheid heeft ook een prominente plaats binnen de CMD branche. Zo zijn er verschillende platforms en academies die bewustwording over duurzaamheid proberen te vergroten. The Strawberry Earth Academy is daar een voorbeeld van. Het doel van de academie is werken aan een toekomst waarin de manier van ontwerpen, produceren en consumeren in evenwicht is met onze leefomgeving. Succesvolle duurzame ondernemers worden gekoppeld aan experts op het gebied van chemie, en technologie. Partners van de Strawberry Earth Academy zijn het Ministerie van Economische Zaken, Stichting DOEN, de ASN Bank en CREM, Leaders for Nature en Wageningen UR.

MARKTSEGMENT KUNSTEN EN ENTERTAINMENT

Er spelen verschillende maatschappelijke trends die bijdragen aan duurzame ontwikkelingen die voor de kunsten relevant zijn. Hieronder volgen de belangrijkste;

  1. Hernieuwde aandacht voor maken: In onze maatschappij is steeds meer aandacht voor maken (‘do it yourself’). Oude ambachten zijn in trek en vormen een inspiratiebron voor nieuwe. Jonge ontwerpers geven traditionele technieken een nieuw leven, vertalen ze naar de huidige tijd en verbinden ze met nieuwe technologie, bijvoorbeeld met 3D-printen. Zo zijn ambachten in te zetten als innovator en als stimulans voor de creatieve sector.
  2. Leren van de natuur: ‘Een andere trend is om te leren van de natuur en hoe we onze samenleving op een goede manier in stand kunnen houden. Dat kan bijvoorbeeld door een circulaire samenleving te worden’: we gooien producten en grondstoffen niet weg, maar hergebruiken ze en maken er nieuwe producten van, onder sociale omstandigheden.
  3. Veranderen van leefstijl: ontwikkelingen zoals de deeleconomie en de circulaire economie laten zien dat steeds meer mensen doordrongen zijn van het feit dat we onze leefstijl moeten veranderen. Sommigen willen dat ook, ze zijn zich ervan bewust dat we onderdeel zijn van een groter, kwetsbaar geheel. Onze economie is echter nog ingericht op consumeren, gemak en weggooien. Nieuwe initiatieven kunnen de aanzet geven tot verandering. Een mooi voorbeeld is denken in ‘ervaringen’ in plaats van in ‘bezit’
  4. Lokale en stedelijke initiatieven, die zijn verbonden aan grotere netwerken: Duurzame vraagstukken zijn complex en grensoverschrijdend, maar er zijn steeds meer initiatieven op lokaal niveau om samen te werken aan de oplossing ervan. Sustainisme, de cultuur van netwerken, delen, lenen en uitwisselen, heeft een sterke lokale component die verbonden is met een grotere context (HKU, Duurzame creativiteit).