Reshoring, welkom robots!

4. Technologische ontwikkelingen

Bij technologische factoren gaat het om de kenmerken en invloed van technologische ontwikkelingen op de arbeidsmarkt.

DE VIERDE INDUSTRIËLE REVOLUTIE

De wereld om ons heen wordt steeds slimmer door de razendsnelle technologische ontwikkelingen. Dit brengt veranderingen en een hoge mate van onzekerheid met zich mee. De mate van verandering, de schaal waarop alles plaatsvindt en de impact op de maatschappij: de ‘vierde industriële revolutie’ (Management Impact, Volberda). Waar het in de derde industriële revolutie ging om de komst van computers en digitalisering, gaat het nu om een combinatie van ontwikkelingen uit verschillende industrieën (Rifkin).

HET INTERNET DER DINGEN BRENGT ALLE ONTWIKKELINGEN SAMEN

De ontwikkeling die hier een belangrijke rol in speelt is ‘Internet of Things’ (IoT). Niet alleen mensen zijn online, ook bijvoorbeeld machines, auto’s, de thermostaat en de koelkast. Ze vormen samen een ‘internet of things’, oftewel het internet der dingen (Xia, Yang, Weber & Weber). IoT biedt oneindig veel mogelijkheden. De verwachting is dat IoT in de (nabije) toekomst productieprocessen zal verbeteren en dat het oplossingen kan bieden voor problemen rondom energie en milieu, criminaliteit, gezondheidszorg en onderwijs (Kopetz). Door IoT ontstaan er ‘slimme steden’ waarbij alles in de stad via het internet in verbinding staat met elkaar. In deze ‘slimme steden’ staan natuurlijk ook ‘slimme huizen’. Bewoners kunnen op afstand inloggen op hun beveiligingssysteem, de temperatuur regelen en alvast de wasmachine aanzetten.

• TECHNOLOGISCHE ONTWIKKELINGEN TEN DIENSTE VAN DE MENS

Met de ontwikkeling IoT hangen andere ontwikkelingen samen, zoals Artificial Intelligence (AI). De komende jaren verkrijgen veel applicaties een vorm van AI (Van der Meer).

Dergelijke intelligente software systemen zijn steeds meer terug te zien op de werkplek, bijvoorbeeld in de vorm van een virtual customer assistant. Het is belangrijk om deze innovatie te zien als een manier om de menselijke activiteit te vergroten, niet om deze te vervangen. Bijvoorbeeld apparaten die semi-automatisch of automatisch taken uitvoeren zonder supervisie, zoals in de landbouw, schoonmaak of gezondheidszorg (Gartner1).

Veel technologische ontwikkelingen staan in het teken van dienstverlening aan de mens. Ze moeten processen en taken versimpelen, inzichtelijk maken en efficiënt maken. Ontwikkelingen op dit gebied zijn bijvoorbeeld blockchain technologie, robotica, het gebruik van big data, mixed reality en vergaande digitalisering waarbij gegevensverwerking plaats vindt via de Cloud en Edge.

EFFECT OP ARBEIDSMARKT EN ONDERWIJS

Naast de introductie van nieuwe technologie zoals clouddiensten, big data, 3D-printen en robotica, is ook sprake van het volledig overnemen van productieprocessen door machines en de digitalisering van complete bedrijfsprocessen en dienstverlening (PWC1). Technologie maakt werk makkelijker en sommige functies overbodig. Maar er ontstaan ook nieuwe beroepen. Technologische ontwikkelingen vragen dan ook een andere denkwijze van werkgevers, werknemers en de overheid. De benodigde skills veranderen heel snel en een leven lang ontwikkelen wordt daarom steeds belangrijker.

CONSULTANCY.NL

Robotisering, maar ook 3D-printen, maakt het mogelijk productieprocessen weer (terug) te verplaatsen, dit staat bekend onder de trend Reshoring, wat kansen biedt voor IT-ondernemingen.

MARKTSEGMENT ICT

Robotisering, Mixed reality en Cloud software

China ziet in robotisering een belangrijke strategie om de bedrijvigheid in het land veilig te stellen. In 2018 staan er naar verwachting meer robots in China dan in heel Europa (Het Financieel Dagblad). Sinds 2014 zijn er meer dan 3000 robotmakers bijgekomen. Toch ziet men in China robotisering ook als een bedreiging. In het verleden zijn veel productieprocessen vanuit kostenoogpunt verplaatst naar China. ‘Robotisering, maar ook 3D-printen, maakt het mogelijk productieprocessen weer (terug) te verplaatsen, dit staat bekend onder de trend Reshoring, wat kansen biedt voor IT-ondernemingen’ met specialisaties op dit gebied (Consultancy.nl). Voor de branche betekent dit meer werkgelegenheid en met de juiste werknemers kan dit een verdere groei van de IT-sector betekenen.

Bij augmented reality (AR) wordt er informatie over de werkelijkheid heen gelegd. Je ziet dus nog wel de mensen en voorwerpen om je heen, maar er wordt extra informatie aan toegevoegd. Bij augmented reality (‘toegevoegde realiteit’) hoef je meestal geen speciale bril te dragen. De extra’s zijn met het blote oog onzichtbaar en komen pas tevoorschijn als je bijvoorbeeld via de smartphonecamera kijkt. Virtual Reality (VR) simuleert een omgeving via een computer om een gebruiker via diverse zintuigen onder te dompelen in een ervaring. De meeste VR-omgevingen zijn visueel en auditief, via speciale stereoscopische brillen en geluid. Binnen Ict spelen augmented AR, VR en mixed reality een grote rol in het veranderen van de digitale wereld. Gecombineerd met conversatieplatforms zal een fundamentele verschuiving in gebruikerservaringen plaatsvinden (Gartner en Dutch IT Channel). In de komende vijf jaar zal de focus liggen op mixed reality, waarbij iemand interacteert met digitale en echte objecten in de fysieke wereld. Mixed reality wordt gepresenteerd via AR- en VR-brillen, en smartphone- en tablet-gebaseerde AR. Cearley: “Apple’s release van ARkit en iPhone X, Google’s ARCore, en de beschikbaarheid van cross-platform AR software development kits zoals Wikitude zijn hier voorbeelden van (Werktrends.nl en Marketingfacts.nl).

Verder vindt de digitale transformatie naar de cloud nog steeds plaats en zal zich zeker doorontwikkelen dit jaar; cloudfase 2.0 heeft zijn intrede gemaakt (Future directions). Deze fase betreft de verbinding tussen de cloud als platform en andere nieuwe technologieën, denk aan Internet of Things (IoT), Artificial Intelligence (Kunstmatige Intelligentie; AI/KI) en Blockchain. 

Samenkomen van verschillende technologieën
Het jaar 2018 zal volgens experts het jaar worden waarin Internet of Things (IoT) een vast onderdeel wordt van de standaardbedrijfsvoering. De stap die daar logischerwijs op zal volgen is de mix met kunstmatige intelligentie. In een notendop zijn dit apparaten die niet alleen een constante datastroom genereren, maar zelf ook het lerend vermogen hebben om op basis van deze data zonder menselijke inmenging acties uit te voeren. De uitdaging op dit vlak is de integratie van deze apparaten in bestaande IT-infrastructuren. Virtuele netwerkomgevingen, steeds groter wordende datastromen en intelligente, autodidactische apparaten vragen om net zo intelligente infrastructuur en netwerken (Iotjournaal.nl). Ict wordt steeds meer het hart van organisaties, terwijl het voor velen niet tot de core business hoort. Vaak is het zakelijk succes in toenemende mate afhankelijk van de vraag of bedrijven hun kernactiviteiten gedegen kunnen scheiden van de Ict-taken (WilroffReitsma). (Voor veel organisaties is het daarom steeds logischer dat (‘bijzaak’) Ict uitbesteed wordt aan specialisten, die veel beter in staat zijn de IT-omgeving in lijn te houden met de razendsnelle technologische ontwikkelingen.

MARKTSEGMENT COMMUNICATIE, MEDIA EN DESIGN

Digitalisering van de samenleving

Binnen de branche Communicatie, media en design (CMD), speelt de toenemende mate van digitalisering een belangrijke rol. Er ontstaan meer en meer netwerkbedrijven. Door de combinatie van digitalisering en mondialisering neemt de groei in het aantal kleinschalige creatieve bedrijven toe. Het internet biedt eenvoudige en technische functionaliteiten en vrijwel kosteloze verspreiding van ideeën, producten en diensten en daarmee de ontsluiting van internationale nichemarkten. Zij werken samen in multidisciplinaire netwerkbedrijven en passen zich snel aan veranderende lokale en internationale omstandigheden aan (Topteam creatieve industrie).

Draadloos breedband wordt gemeengoed. Steeds verdergaande ontwikkeling van breedband en draadloze technologie leidt tot het samensmelten van media, zoals televisie, internet, radio, print en mobiele telefonie. Deze samensmelting biedt mogelijkheden voor de ontwikkeling en verspreiding van nieuwe crossmediale producten en diensten (Immovator). Dit creëert een nieuw type gebruiker voor de creatieve industrie, met nieuwe wensen en nieuw, locatie- en tijdgebonden media- en consumptiegedrag.

MARKTSEGMENT KUNSTEN EN ENTERTAINMENT

Het creëren van maatschappelijk draagvlak
Kunsten en entertainment vormen een voorhoede voor aankomende technologieën. ‘Binnen de branche kunsten en entertainment wordt niet alleen gebruik gemaakt van de nieuwste technologieën, maar wordt ook maatschappelijk draagvlak voor nieuwe technologieën gecreëerd’. Kunstenaars zijn van nature pioniers, en kunnen met hun verbeeldingskracht en creatieve expressiekracht een toekomst visualiseren die veel mensen zich niet kunnen voorstellen, een toekomst die in veel gevallen dichterbij ligt dan menigeen denkt. Zo helpt hun werk ons te wennen aan nieuwe vergezichten en te reflecteren op de consequenties daarvan.

Er is de laatste tijd een aantal festivals ontstaan die opereren op het snijvlak van kunst en technologie, en zo proberen de maatschappelijk discussie over de nieuwe technieken een impuls te geven. Stichting Art & Technology bijvoorbeeld zet zich in om via zo’n festival meer mensen te enthousiasmeren voor media, kunst en nieuwe technologie. Zo wordt er binnen kunsten en entertainment steeds meer gebruik gemaakt van robotica, IoT en Virtual Reality (Blog ‘Culturele vacatures’).

Binnen de branche kunsten en entertainmant wordt niet alleen gebruik gemaakt van de nieuwste technologieën, maar wordt ook maatschappelijk draagvlak voor nieuwe technologieën gecreëerd.