Terugloop van initiële instroom

1. Demografische ontwikkelingen

Bij demografische factoren gaat het om de kenmerken en invloed van ontwikkelingen van de bevolking, zoals aantal inwoners, leeftijd en inkomen.

BEVOLKING

Nederland telt zo’n 17,3 miljoen inwoners. Dit aantal groeit de komende jaren nog verder, wel wordt verwacht dat het tempo van deze groei zal afnemen ten opzichte van de afgelopen jaren. Naar verwachting zijn er in 2030 17,9 miljoen Nederlanders. Vooral in de Randstad is een sterke bevolkingsgroei te zien. De bevolking van de vier grote steden en middelgrote gemeenten zal de komende decennia naar verwachting sterk blijven groeien, krimp zal bestaan in kleinere gemeenten (CBS1, PBL1). Nederland telt in de toekomst meer ouderen en meer personen met een migratieachtergrond. In het tweede kwartaal van 2018 telde Nederland 12,9 miljoen personen van 15 tot 75 jaar (potentiële beroepsbevolking) (CBS2).

VERGRIJZING EN ONTGROENING

In de bevolkingssamenstelling is sprake van ontgroening en vergrijzing. Enerzijds neemt het aantal jongeren de komende jaren licht af. Anderzijds neemt het aantal ouderen toe en leven we gemiddeld steeds langer. Nederland krijgt zelfs te maken met een ‘dubbele vergrijzing’: binnen de groep 65-plussers neemt vooral het aandeel 80-plussers sterk toe.

MIGRATIE

De komende decennia groeit de bevolking met name vanwege migratie. In 2017 had 23 procent van de bevolking een westerse of niet-westerse migratieachtergrond, in 2030 zal dat naar verwachting 27 procent zijn (CBS1).
In 2050 is dat naar verwachting 29 procent.

De vier grote groepen niet-westerse immigranten (oorspronkelijk van Turkse, Marokkaanse, Surinaamse en Antilliaanse/Arubaanse afkomst) nemen de komende jaren een relatief bescheiden plaats in door de groei van nieuwe groepen niet-westerse immigranten. Daarnaast zal migratie binnen Europa grote groepen nieuwe Nederlanders van westerse afkomst brengen (Sectorinstituut Openbare Bibliotheken1).

VERDUNNING

Het aantal gezinnen en jonge huishoudens zal vrijwel overal afnemen. Het aantal eenpersoonshuishoudens neemt toe: mensen gaan later samenwonen of helemaal niet meer. Vrouwen krijgen op latere leeftijd kinderen en krijgen er ook minder dan in het verleden. Meer mensen gaan scheiden en gaan weer alleen wonen (Sectorinstituut Openbare Bibliotheken1).

 DEELNAME MBO

In schooljaar 2018-2019 volgen ruim 496.000 studenten een mbo-opleiding binnen het bekostigd onderwijs. Naar verwachting zal het aantal mbo-deelnemers tot en met 2020 ongeveer op hetzelfde peil blijven, maar na 2020 volgt een daling als gevolg van de bevolkingsontwikkeling (OCW). Binnen het particulier onderwijs gaat het om ruim 32.700 mbo-studenten in schooljaar 2017-2018.

INNOVAM

In tegenstelling tot veel andere branches, is er in de mobiliteit nog geen sprake van een grijze golf.

MTLM specifiek

De toenemende vergrijzing is een belangrijke factor in de verwachte krapte op de arbeidsmarkt in de transport- en logistiek. Het aandeel 55-plussers is in de sector vervoer en logistiek in tien jaar tijd sterk toegenomen (van 13 naar 22 procent). De jongere leeftijdsgroepen kregen allemaal een kleiner aandeel. Dat geldt het sterkst voor de 25- tot 45-jarigen (van 51 naar 41 procent). De sector heeft vergeleken met andere sectoren minder werknemers jonger dan 25 jaar en meer 55-plussers (UWV1).

De sterke vergrijzing in deze sector blijft de komende jaren zorgen voor een grote vervangingsvraag. Maar de vergrijzing zorgt ook voor nieuwe vacatures, er is bijvoorbeeld weer behoefte aan bijrijders om chauffeurs te ondersteunen bij het verrichten van verschillende (soms fysiek zware) handelingen (UWV5).

Ook verschillende maritieme sectoren signaleren de vergrijzing. Zo bestaan er bijvoorbeeld zorgen over de continuïteit van, voor de sector belangrijke, familiebedrijven in de visserij, jachtbouw en watersportindustrie. Het is niet meer vanzelfsprekend dat de volgende generatie voor opvolging in het familiebedrijf zorgt. Ook andere sectoren als de binnenvaart, offshore en havensector zien vergrijzing als groot probleem. In de binnenvaart vormen ook de eisen aan de bemanning een mogelijk knelpunt. 

Er wordt onderzocht of de eisen aan de hoeveelheid bemanning omlaag kunnen, onder andere doordat moderne techniek het werk minder zwaar maakt (Ecorys 1). Een ander knelpunt is dat werkenden uit een andere maritieme branche eerst een opleiding moeten volgen voordat ze de binnenvaart in mogen. De instroom vanuit andere branches is hierdoor beperkt. Ook is het een feit dat jongeren, na het afronden van een binnenvaartopleiding toch vaak aan het werk gaan in een andere branche (Ecorys2).

De carrosseriebranche heeft ook te kampen met vergrijzing, waardoor de uitstroom van personeel in de komende jaren zal toenemen. In samenhang met de teruglopende leerlingaantallen zullen gekwalificeerde werknemers steeds schaarser worden. De leeftijdsopbouw van het personeel binnen de drie afzonderlijke segmenten (carrosseriebouw, schadeherstel en specialistische bedrijven) is echter heel verschillend, waarbij de specialistische bedrijven de meeste jonge werknemers in dienst hebben en de carrosseriebouwers juist het meeste werk bieden aan oudere medewerkers (OOC).

In tegenstelling tot veel andere branches, is er in de mobiliteit nog geen sprake van een grijze golf. De gemiddelde leeftijd van werknemers loopt wel op, maar de branche kent veel instroom van jongeren ten opzichte van het landelijk gemiddelde (Innovam).