Slimmer werken

5. Digitalisering

Informatie is in de mobiliteitsbranche steeds meer digitaal beschikbaar en niet meer op papier. Met de digitale vrachtbrief en de boardcomputer komt de chauffeur in een meer digitale omgeving te werken. Met ITS zijn actuele (real-time) gegevens over bijvoorbeeld wegwerkzaamheden en de beschikbaarheid van laad- en losplaatsen beschikbaar zodat er zo min mogelijk vertraging is. Ook in de branche maritiem is met de elektrische vrachtbrief de papierstroom al ver geautomatiseerd. Dat was in de zeevaart al eerder geautomatiseerd dan in het vrachtverkeer.

Digitalisering maakt het delen van data mogelijk en draagt eraan bij dat de keten transparanter wordt. De toegenomen ketentransparantie, in combinatie met de snel uitbreidende digitale mogelijkheden, biedt ook een ingang aan (tech-)startups. Het geeft nieuwe spelers een ingang tot het logistieke speelveld.

Een deel van de waardeketen waar veel fintech startups zich op richten is bijvoorbeeld het facturatie en orderverwerking dat ze van transporteurs en logistieke dienstverleners over te nemen. De fintech startups combineren kennis van financiële dienstverlening, een techgedreven werkwijze en een streven naar gebruiksgemak in één dienst. Tegenwoordig bieden fintech-bedrijven als Magnius B.V. en Control Pay gehele transactiepakketten aan, speciaal gericht op transport- en logistieke ondernemingen. Een relatief recente ontwikkeling in de logistiek is de control tower, die voorziet in de snelgroeiende behoefte naar integraal datamanagement. De control tower is een (digitale) locatie waar informatiestromen over gehele ketens worden gebundeld. Vervolgens worden de informatiestromen verwerkt tot customizable informatiepakketten, zodat andere afdelingen of partijen in die keten altijd gecentraliseerde real-time informatie ter beschikking hebben (Sectorstudie transport en logistiek 2).

De potentiële voordelen van het gebruiken en delen van data in de logistiek lijken groot. Systemen voor transport- en warehousemanagement genereren al heel veel data, net als boordcomputers in voertuigen. Logistieke bedrijven zetten deze data vooral in voor het meten van prestaties. Het wordt pas echt interessant als bedrijven deze data omzetten in informatie om bestaande processen aan te passen en om logistieke planning te voorspellen en te optimaliseren (ABN Amro).

Een groot aantal toepassingen van informatie- en communicatietechnologie kan zorgen voor meer veiligheid en efficiëntie in onder andere het wegvervoer. Met ITS (Intelligent Transport Systems) zijn actuele (real-time) gegevens over bijvoorbeeld wegopbrekingen en de beschikbaarheid van laad- en losplaatsen beschikbaar zodat er zo min mogelijk vertraging is. De verwachtingen voor de implementatie van Intelligent Transport Systems (ITS) zijn hooggespannen. Een project waaraan hoge prioriteit wordt gegeven in de EU is eCall. Bij een ongeval stuurt dit systeem automatisch een noodoproep vanuit het betrokken voertuig naar de hulpdiensten. Bij de noodoproep worden de locatie- en voertuiggegevens meegestuurd (Agentschap NL Ministerie van Economische Zaken).

 

Systemen als ITS (intelligent transport system), ADAS (advanced driver assistance systems) Blauwe golf verbindend, RIS COMEX (River Information Service – Corridor Management Execution) en ERTMS (European rail traffic management system) maken slim verkeersmanagement en daarmee het optimaal benutten van beschikbare capaciteit in de toekomst mogelijk. Vaar-, voer- en vliegtuigen bewegen ‘just in time’. Door uitgekiend data delen gebeurt elk transport in een optimale combinatie van goed samenwerkende en op elkaar aansluitende modaliteiten (Visie handel en logistiek).

Het Havenbedrijf Rotterdam heeft een applicatie gelanceerd om het vervoer per spoor naar het achterland efficiënter te maken: OnTrack. De applicatie OnTrack combineert data van de verschillende partijen in de railketen en verrijkt deze met slimme algoritmes. Een terminal krijgt in OnTrack beter inzicht in de verwachte en werkelijke vertrektijden van de treinen die de betreffende terminal aandoen. Door de notificaties kunnen alle partijen beter anticiperen op afwijkingen, en hierdoor hun ploegen en capaciteit optimaliseren. Een vervoerder kan inzicht krijgen in de afhandeling van de trein op een terminal. OnTrack geeft inzicht in hoeveel containers of wagons geladen of gelost zijn en wanneer de operatie is afgerond (Spoorpro.nl5).

Een groot probleem in de transport en logistiek branche op het huidige Europese wegennet is congestie van rustplaatsen voor vrachtwagens. Naast ingrepen in de infrastructuur, waarbij bijvoorbeeld wordt ingezet op uitbreiding van parkeerlocaties voor vrachtwagens op het onderliggend wegennet, zijn verschillende applicaties in ontwikkeling die de parkeermogelijkheden moeten vergemakkelijken (Agentschap NL Ministerie van Economische Zaken).

Met de digitale vrachtbrief (het digitaal afwikkelen van vervoerstransacties) is volgens onderzoek van STL 88 procent van de bedrijven bekend. Echter is het gebruik een stuk minder, in 15 procent van de bedrijven gebruikt men de digitale vrachtbrief (Sectorinstituut Transport en logistiek).

‘Met de digitale vrachtbrief is informatie steeds meer digitaal beschikbaar en niet meer op papier: waarheen en naar wie de vracht gaat is in één app beschikbaar. De digitale vrachtbrief is efficiënt, alle informatie is altijd beschikbaar waardoor er minder boetes voorkomen.’
– Caroline Blom, TLN

Samenhangend met de digitale vrachtbrief is de ontwikkeling van de boardcomputer.

CAROLINE BLOM, TLN

‘Met een boardcomputer komt de chauffeur in een meer digitale omgeving te werken. Alles wat je doet is inzichtelijk: zoals files, rij- en russtijden. Deze informatie voorkomt bijvoorbeeld vermoeidheid. Ook is voor een planner inzichtelijk hoeveel langer een chauffeur er over heeft gedaan wegens bv files. Nog niet iedere chauffeur is hier aan gewend en niet iedere chauffeur vindt dit fijn, met name de ‘oude garde’ niet, die zijn de vrijheid gewend van het beroep als chauffeur. De ‘jeu’ van het beroep verdwijnt ermee.’

De papierstroom is in de branche maritiem al langer ver geautomatiseerd. ‘Sinds kort is het mogelijk om in het wegtransport gebruik te maken van de elektrische vrachtbrief (e-CMR). Dat was in de zeevaart al eerder geautomatiseerd dan in het vrachtverkeer.’ (Kees Benning, STC)

Tenslotte zijn consumenten door digitalisering steeds beter geïnformeerd over hun order. En orders worden in de transport en logistiek branche sneller geleverd.

Impact beroepsonderwijs

Planners krijgen door digitalisering constante informatiestromen binnen. Chauffeurs kunnen tegelijkertijd contact opnemen met de planner bij calamiteiten, waardoor de planning aangepast dient te worden. Planners staan vaak in contact met andere planners, die informatie willen achterhalen of kunnen verschaffen. Planners moeten daarom snel kunnen schakelen en goed prioriteiten kunnen bepalen. Om niet constant achter de feiten aan te lopen, wordt een proactieve houding verwacht, zodat planners vooraf op eventuele knelpunten kunnen inspelen.

De relatie van de planner met de chauffeur lijkt te veranderen en te verschuiven van een functionele en/of hiërarchische (leidinggevende) rol naar een samenwerkingsrelatie met de chauffeur en een adviserende, faciliterende en coachende rol van de planner richting chauffeur. Deze trend is overigens al enige tijd gaande. De planner zorgt ervoor dat de chauffeur voldoende geïnformeerd is over alle aspecten van de rit, inclusief specifieke aspecten rond route, klant en ophaal- en afleveradres, zodat de chauffeur voor zo min mogelijk verrassingen komt te staan en zich kan concentreren op zijn hoofdtaak (Erasmus).

De planner zorgt ervoor dat de chauffeur voldoende geïnformeerd is over alle aspecten van de rit, inclusief specifieke aspecten rond route, klant en ophaal- en afleveradres, zodat de chauffeur voor zo min mogelijk verrassingen komt te staan en zich kan concentreren op zijn hoofdtaak (Erasmus).

De afgelopen jaren zijn steeds meer werkprocessen voor de chauffeurs gedigitaliseerd. Er is een toename zichtbaar van sensoren, waardoor vrachtauto’s binnen de lijnen blijven rijden en sprake is van geautomatiseerde remsystemen. Vrachtauto’s zijn tegenwoordig uitgerust met digitale tachografen en boordcomputers, waarmee de chauffeurs contact kunnen houden met de planner.

Daarnaast bestaan er proeven om vrachtbrieven te digitaliseren en het laden en lossen te automatiseren. De wereld van de chauffeur is op deze manier steeds meer digitaal geworden en het aantal schermen in de vrachtauto is toegenomen.

De grootste veranderingen voor de chauffeurs zijn waar te nemen in de dilemma’s waar de chauffeur mee te maken krijgt. De controle op bijvoorbeeld rij- en rusttijden, en de monitoring op bijvoorbeeld zuinig rijden zijn sterk toegenomen. Aankomsttijden zijn strakker opgesteld en chauffeurs moeten niet enkel op tijd leveren, maar ondertussen veilig en zuinig rijden, terwijl zij de rij- en rusttijden niet overtreden. De regelgeving is verder toegenomen en verschilt per land. Naast de planners, kunnen ook de klanten de chauffeurs steeds nauwlettender in de gaten houden. De chauffeur moet sterk rekening houden met het klantenbelang. Klanten stellen hogere eisen, bijvoorbeeld dat een chauffeur in een slottijd moet arriveren. Klantvriendelijkheid lijkt nog belangrijker geworden te zijn. De afweging tussen klantenbelang en snelheid verhoogt de werkstress. Dit alles maakt het werk veeleisender en verhoogt de werkdruk. Daar moet een chauffeur mee om kunnen gaan (Erasmus).

In de bijscholing moet aandacht zijn voor digitale vaardigheden. ‘Een chauffeur moet weten wat hij moet doen bij fouten, hij moet de documenten ‘kunnen lezen’. Op zich zit dit al wel in de huidige opleidingen. De huidige student scoort vaak goed op digitale vaardigheden het probleem is met name dat de werkenden nog onvoldoende digital skills hebben. Veel werkenden zijn ‘digibeet’.
– Caroline Blom, TLN