Samenvatting trends Gezondheidstechnisch vakmanschap

Samenvatting trends Gezondheidstechnisch vakmanschap

Cobotisering

Er is sprake van een toenemend gebruik van nieuwe maatname- ontwerp- en vervaardigingstechnieken, zoals scantechnologie, CAD-CAM, 3D techniek, OCT Scan en Angio en lasertechniek. Het zijn allemaal nieuwe technieken en hulpmiddelen om producten te maken. Om nieuwe technieken eigen te maken zijn investeringen, creativiteit en zelflerend vermogen noodzakelijk. In de tandtechnische branche is nu ook de prothetiek begonnen aan een flinke opmars in de digitale wereld en wordt gekeken naar de mogelijkheden van CAD-CAM technologie en daarmee ook op de productie van werkstukken voor het freeswerk. In de orthopedie wordt gebruik gemaakt van anatomie motion en VR handschoenen en is de verwachting dat 3D scannen en 3D printen gestandaardiseerd worden. Met nieuwe 3D visualisatietechnieken worden ontwerpen realistischer getoond aan klanten in bijvoorbeeld een verkoopgesprek. Ook een medewerker steriele medische hulpmiddelen kan te maken krijgen met 3D prints. Voor een technisch oogheelkundig assistent hebben de OCT scan, Angio en lasertechnieken zijn intrede gedaan. Het is niet voor ieder bedrijf mogelijk om de investeringen te doen die nodig zijn om de nieuwe technieken in huis te halen. Uit gesprekken met experts blijkt dat kleinere bedrijven meer genoodzaakt zijn om samen te werken, om van elkaars specialisaties en apparatuur gebruik te maken.

De nieuwe technieken maken het mogelijk om sneller, pro-actiever en eenvoudiger aanpassingen te doen, bijvoorbeeld in hoortoestellen of orthopedische hulpmiddelen. Voor de gezondheidstechnische vakman betekenen deze ontwikkelingen dat de te besteden uren aan de patiënt minder belastend hoeven te zijn, omdat het werk door scan technieken sneller kan. Anderzijds nemen de uren achter de computer toe. Dit vraagt meer competenties zoals sociale-, communicatie-, digitale en ICT vaardigheden.

Smartification

Bijna alle communicatie over een patiënt of diens dossier vindt digitaal plaats. De transformatie naar het verschaffen van informatie over een patiënt is al langere tijd digitaal. Vroeger waren er papieren dossiers. Nu zijn er alleen nog digitale elektronische patiëntendossiers (EPD’s). Werkprocessen kunnen hierdoor slimmer en efficiënter worden ingericht. Dat vraagt om een goede verslaglegging en administratie in het elektronisch patiëntendossier. De transformatie naar digitalisering vraagt niet alleen iets van de huidige opleiding, ook de huidige werknemers gaan mee in deze verandering.

Complexere zorgvraag

Zorgverleners krijgen steeds meer cliënten met complexe zorgvragen en ervaren een toename in zorgvragen die zich uitstrekken over verschillende domeinen. Complexe zorg vraagt om samenwerking tussen verschillende disciplines, omdat geen enkele zorgverlener alle competenties in huis zal hebben om het gehele zorgpad te bewandelen. Zorgverleners moeten niet alleen met elkaar samenwerken; om effectief te kunnen zijn moet ook de zorg aansluiten bij de context van de patiënt, zijn of haar mogelijkheden en omstandigheden. De patiënt moet daarbij centraal staan. De complexiteit van de zorgvraag is ook veranderd door de zorgvragers die soms meerdere (chronische) ziekten en multiproblematiek hebben. Toenemende complexiteit vraagt om andere competenties en skillsupgrading. Het instrumentarium van een medewerker steriele medische hulpmiddelen wordt complexer, diverser en daarmee arbeidsintensiever. Door de groeiende patiëntenpopulatie hebben oogartsen minder tijd en verwachten zij steeds meer van de technisch oogheelkundig assistenten (toa’s). De toa’s worden geschoold in het omgaan met nieuwe en geavanceerdere apparatuur die leiden tot betere diagnostiek en, uiteindelijk, behandeling. Dit vraagt een flexibele houding en het zich aanleren van weer nieuwe vaardigheden om steeds goed te anticiperen binnen een veranderende setting.

Taakherschikking

Deregulering in de zorgsector, toegenomen werkdruk en een grotere financiële druk op de sector leiden tot verschuivingen van taken en verantwoordelijkheden. Taakherschikking is het herschikken van taken en verantwoordelijkheden in nieuwe en/of vernieuwde functies. Het kent belangrijke voordelen voor de patiënt. Zo zal er doorgaans meer aandacht en tijd zijn voor de patiënt. Maar ook voor de arts zijn er voordelen. Omdat de routinematige handelingen uit handen worden genomen heeft de arts meer tijd voor specialistische zorg. Enerzijds veranderen taken door de nadruk op vroegtijdige signalering. De complexiteit van de zorgvraag en ook de zorgvragers, die soms meerdere (chronische) ziekten en multiproblematiek hebben, is veranderd ook omdat zij een langdurig beroep doen op de zorg. Anderzijds veranderen taken door nieuwe digitalisering en nieuwe technieken. Zo ontstaan er dus ook meer verschuivingen van taken binnen bestaande of nieuwe functies. De tendens van curatief naar preventief heeft tot gevolg dat steeds meer oogheelkundige onderzoeken en het geven van voorlichting en begeleiding door de technisch oogheelkundig assistent (toa) wordt uitgevoerd. Door digitalisering is een tendens dat de taken van de tandtechnicus minder worden, het werk dat blijft is met name het designerswerk. Door technologische ontwikkelingen in de orthopedie is de ene groep meer ‘productgericht’, waarbij de techniek een dominante rol heeft. De andere groep is van mening dat de kracht van de OT-er in de ‘paskamer’ ligt oftewel bij de intake. Het adviseren van en communiceren met cliënten, het ontwerpen van hulpmiddelen, het maken van een plan is dan belangrijk. Een andere zich steeds verder uitbreidende ontwikkeling is de taakdelegatie van deeltaken. De tandarts delegeert taken aan de tandtechnicus. Ook wordt er veel werk uitbesteed aan andere landen zoals het maken van kronen, bruggen, frames, beugeltjes, al neemt de productie in het buitenland voor een orthopedische schoentechniek juist af.

Bedrijven die het schoenherstellen uitvoeren krijgen wat vaker opdrachten vanuit orthopedisch schoentechnische bedrijven. Dit zorgt voor een veranderde nadruk in reparatiewerkzaamheden. Het vraagt van een schoenhersteller dat hij een allround vakman is.

Machtige verzekeraars

Meer vrijheid was een belangrijke belofte bij de introductie van marktwerking in de zorg. Vrijheid voor nieuwe aanbieders om te laten zien dat het beter kon en vrijheid voor de patiënt om zelf een zorgverlener te kiezen. Het bedrag van een vergoeding is in veel gevallen afhankelijk van de zorgverzekering en hoe iemand verzekerd is. Zorgverzekeraars moeten op de kosten letten. Dat sommige behandelingen niet vergoed worden, heeft te maken met contracten die de verzekeraar afsluit met sommige zorgverleners en met andere niet. Maar volgens sommige zorgverleners krijgen de verzekeraars te veel macht over de inhoud van de zorg en bepalen ze te veel waar het geld aan uitgegeven mag worden. Zo moeten klanten in de orthopedische schoentechniek langer met hun schoenen doen, alvorens ze weer een vergoeding krijgen. De verzekeraar stelt steeds meer voorwaarden aan het aanbieden van semi-confectie in plaats van maatwerk.

Figitalisering (online)

Door de toename van online aanbieders en branchevreemde organisaties neemt ook de concurrentie toe en daarmee de zorg of wel de juiste kwaliteit wordt geboden. Kwaliteitscontrole en bescherming van het vak is steeds belangrijker. De NUVO streeft naar regelgeving waardoor alleen gediplomeerde medewerkers het meten van ogen meten en het aanpassen van contactlenzen mogen uitvoeren. Ook de audicien is geen beschermd beroep. Een ondernemer moet meer dan voorheen als professional uitblinken in zijn/haar vakgebied en dat online ook uitdragen. Online wordt vaak beloofd dat het product de volgende dag kan worden bezorgd. Deze belofte van online retailers heeft de serviceverwachtingen van klanten bijgesteld. Door goed om te gaan met lastige (aanvullende) klantvragen en het voeren van goede verkoopgesprekken maken vakmensen het verschil.

Her-personificering

Elke consument heeft specifieke wensen en behoeften. Het one size fits all als oplossing behoort tot het verleden. Er is meer behoefte aan maatwerk. De huidige consumenten willen het gevoel hebben dat het aanbod speciaal voor hen gecreëerd is. Met lasertechnieken en de 3D printer is het eenvoudiger om complexe producten persoonlijk te maken. Binnen de optiekbranche is het mogelijke om de initialen in het glas of het montuur te zetten of te kiezen voor andere veertjes of voorstukjes. Een belangrijke rol van een online retailer is weggelegd in het leren kennen van consumenten op basis van hun gedrag en daarop te acteren door het aanbieden van voor hen relevante producten en diensten. Er wordt meer aandacht besteed aan elementen zoals service en persoonlijke aandacht. Hospitality- en adviesvaardigheden zijn belangrijk om tegemoet te komen aan deze vraag naar service en aandacht.

Samenvatting DESTEP Gezondheidstechnisch vakmanschap

Demografische ontwikkelingen

In de bevolkingssamenstelling is sprake van ontgroening en vergrijzing: het aantal jongeren neemt de komende jaren licht af en het aantal ouderen neemt toe. Ook de gemiddelde leeftijd van werknemers in de ambachtseconomie en op de Nederlandse arbeidsmarkt stijgt. De verwachting is dat de vervangingsvraag vanwege pensioengerechtigden toeneemt de komende tijd. Binnen diverse branches is sprake van vergrijzing, zo ook onder tandtechnici. Opvallend in de branche is verder dat de markt voor gezondheidstechnische producten zoals hoortoestellen, orthopedische schoenen, brillen en oogheelkundige ingrepen groeit door de vergrijzing en door toename van het aantal patiënten met chronische aandoeningen.

Economische ontwikkelingen

Voor specialistisch vakmanschap was de verwachting dat het aantal arbeidsplaatsen in FTE tot 2024 toeneemt met drie procent. Deze instroombehoefte betreft met name de vervangingsvraag. Terwijl het personeelsaanbod juist zal afnemen met één procent. Door de coronacrisis is momenteel onvoldoende nauwkeurig te zeggen hoe de arbeidsmarkt zich op de langere termijn ontwikkelt. De instroom in ambachtelijke opleidingen baart zorgen. Dit kan leiden tot een tekort aan vakmensen met name voor de gezondheidstechnische beroepen.

Sociaal-culturele ontwikkelingen

De zogenaamde flexibele schil van bedrijven, bestaande uit werknemers met tijdelijke contracten en externen, neemt in omvang toe. Het gaat in de ambachten voor het overgrote deel om kleinschalige bedrijven. De gezondheidszorg wordt door vergrijzing van de bevolking steeds meer geconfronteerd met problemen die de grenzen van de verschillende disciplines overschrijden. Er ontstaan meer multidisciplinaire praktijken, waarin diverse beroepen samenwerken. Een voorbeeld hiervan zijn praktijken waarin tandartsen en tandtechnici zich clusteren.

Technologische ontwikkelingen

De wereld om ons heen wordt steeds slimmer door de razendsnelle technologische ontwikkelingen. Dit brengt veranderingen en een hoge mate van onzekerheid met zich mee. Ambachtelijke ondernemers concentreren zich vooral op het vakmanschap, ze zijn zich niet altijd bewust van de urgentie om te innoveren. Dat betekent niet dat er geen vernieuwing plaatsvindt in het ambacht. Het is voor ambachtelijke ondernemers door hun vermogen tot het leveren van maatwerk als toeleveranciers mogelijk om aan de basis te staan van belangrijke innovaties. De technologische ontwikkelingen gaan steeds sneller, zeker wanneer ze sociaal-cultureel geaccepteerd worden en passen bij de veranderende levensstijl. Een hoortoestel is vaak geassocieerd met ouderdom en met ernstige gehoorafwijkingen. Maar voortaan komen er steeds functionaliteiten en mogelijkheden bij.

De aard, omvang en diepgang van de technisch oogheelkundig onderzoeken stijgt vanwege de grotere technische mogelijkheden. Door de snelle technologische ontwikkelingen zoals meetapparatuur- en imaging- technieken, gaat de assistent naar verwachting een grotere rol spelen in de uitvoering en eerste beoordeling van de oogheelkundige onderzoeken.  Daarin moet de technisch oogheelkundig assistent geschoold blijven worden, hetgeen ook op een werkplek zelf kan. 

Ecologische ontwikkelingen

Door korte, regionale, productieketens en duurzame productiewijzen is het voor ambachten met lokale/regionale wortels mogelijk om duurzamer te produceren en daarmee tegemoet te komen aan de groeiende behoefte aan het gebruik van ‘eerlijke’ materialen.

Politiek-juridische ontwikkelingen

Kleine en unieke opleidingen worden door de krimp van leerlingen harder getroffen dan opleidingen met veel studenten. Om een breed aanbod van opleidingen te behouden is bescherming van de kleinschalige opleiding en het vergemakkelijken van een goede samenwerking tussen mbo-scholen belangrijk. In 2018 is de Wet educatie en beroepsonderwijs gewijzigd. Het is daarmee mogelijk gemaakt dat instellingen, wanneer een kleine, unieke beroepsopleiding dreigt te verdwijnen, tijdelijk voor een termijn van vijf jaar het alleenrecht krijgen voor het aanbieden van deze kleinschalige, unieke beroepsopleiding. Ook heeft de Tweede Kamer het wetsvoorstel Samenwerkingscollege en unieke beroepsopleidingen aangenomen om samenwerking tussen mbo-scholen makkelijker te maken.

In de gezondheidstechnische beroepen zijn de gevolgen van de AVG (Algemene verordening gegevensbescherming) behoorlijk groot. Het gaat daarbij om de ‘meldplicht datalekken’ en de groeiende druk op de bescherming van patiëntengegevens.

Daarnaast zijn er ook nieuwe Europese regels om de veiligheid van medische hulpmiddelen en in-vitro diagnostica (IVD’s) te verbeteren. Medische hulpmiddelen moeten vanaf 26 mei 2020 voldoen aan strengere eisen (waaronder een grotere hoeveelheid klinisch bewijs) om in aanmerking te komen voor markttoelating.