Zeggenschap over
inhoud van zorg

5. Machtige verzekeraars

WAT HOUDT DE MACHTIGE VERZEKERAAR IN?

Meer vrijheid was een belangrijke belofte bij de introductie van marktwerking in de zorg. Vrijheid voor nieuwe aanbieders om te laten zien dat het beter kon en vrijheid voor de patiënt om zelf een zorgverlener te kiezen. Die vrijheid staat ter discussie. De zorgverzekeraars, als beheerders van de premiegelden, bepalen waar het geld aan uitgegeven mag worden en hebben invloed om zorgverleners te sturen middels contractafspraken.

 WAT VERANDERT ER? 

Zorgverzekeraars moeten op de kosten letten, dat is wettelijk afgesproken. Dat sommige behandelingen niet vergoed worden, heeft te maken met contracten die de verzekeraar afsluit met sommige zorgverleners en met andere niet. Maar volgens sommige zorgverleners krijgen de verzekeraars te veel zeggenschap over de inhoud van de zorg. Daarnaast geven zorgverzekeraars steeds minder geld uit aan speciale zorg.

 VOORBEELDEN 

De laatste jaren zijn in de tandtechniek steeds meer bedrijven door grote ketens opgekocht. Ketens zijn beter in staat om te onderhandelen met zorgverzekeraars. Zorgverzekeraars kunnen eigenlijk alles beslissen. “Vorig jaar kregen we bijvoorbeeld 145 euro voor een basisbehandeling en nu 100 euro. Waar haal ik die 45 euro vandaan? Voor een klein bedrijf van één of twee personen komt dat heel hard aan. Daar is beleid voor nodig. Maar we zijn maar een klein onderdeeltje van de zorg. Dat geldt ook voor de fysiotherapeuten en de opticiens. We zijn allemaal aan het inleveren de laatste jaren”. Voor de regionale laboratoria betekent dat steeds minder werk. Kleine labs krijgen het steeds moeilijker door de ketens. Zo vervolgt Harrie van den Broek (TTL Sips): “De komende jaren zullen er twee á drie grote ketens en wat kleine overblijven. Als de kleine praktijken zijn verkocht, gaat dat prothesewerk naar de keten. Daarin zal het voor de kleine labjes steeds lastiger worden hun klanten te behouden. En het enige misschien is het dagwerk (reparatie e.d.), misschien dat je dat soort labjes nog wel gaat krijgen die zich puur focussen op dagwerk, omdat dat voor ketens lastiger wordt omdat zij veel werk uitbesteden aan andere landen, waar meer tijd voor nodig is.

In de optiek is het aankoopkanaal afhankelijk van afspraken met de zorgverzekeraar. Bij de eerste aankoop van een bril op sterkte of contactlenzen heeft zeventien procent speciaal gekozen voor een optiekbedrijf waarmee de zorgverzekeraar afspraken heeft gemaakt. Bij de laatste aankoop is dit opgelopen naar 23 procent. Dit neemt in de toekomst verder toe. Zo geeft zelfs 40 procent aan bij een volgende aankoop waarschijnlijk te kiezen voor een optiekbedrijf waarmee de zorgverzekeraar afspraken gemaakt heeft (NUVO, 2011).

In interviews met experts komt ook de rol en positie van de zorgverzekeraar aan bod voor de audicien. Meindert Stolk (NVAB) geeft aan dat de rol van verzekeraars nog meer voorschrijvend en bepalend gaat worden: “De vergoeding is veranderd. Verzekeraars zijn op een heel andere manier zorg gaan inkopen, ook met aanbestedingen, daarmee komt er druk op de prijs. De grens is nu bereikt, er ligt een enorme druk op de branche” – Meindert Stolk, NVAB. En ook Femke Lavrijssen, (Specsavers) vertelt: “De prijzen staan behoorlijk onder druk, en hetgeen dat je als audicien ervoor moet leveren en de protocollen worden steeds zwaarder. Een voorbeeld is de nazorg die je moet leveren van een hoortoestel, volgens de voorwaarden voor een vergoeding moet je nog vijf jaar lang leveren aan de klant.

Volgens sommige zorgverleners bepalen de verzekeraars te veel waar het geld aan uitgegeven mag worden. Zo moeten klanten in de orthopedische schoentechniek langer met hun schoenen doen, alvorens ze weer een vergoeding krijgen.

De verzekeraar stelt steeds meer voorwaarden aan het aanbieden van semiconfectie in plaats van maatwerk. Het is wenselijker als de positie van de zorgverzekeraar minder bepalend zou zijn in bijvoorbeeld de orthopedische (schoen)techniek:

  • “Zorgverzekeraars geven steeds meer aan dat de prijzen naar beneden moeten. Daardoor laten bedrijven vaker (gedeeltelijk) schoenen in het buitenland maken, omdat de productiekosten dan lager zijn. Je ziet een soort splitsing ontstaan tussen bedrijven. Enerzijds gaan bedrijven meer digitaliseren en met geavanceerde apparatuur werken. Anderzijds zie je in bedrijven het ambacht weer terugkomen. En gaan bedrijven weer alles zelf in huis produceren – Rianne van Pijkeren (DHTA).
  • Het zou me niks verbazen als de cosmetische afwerking, het “mooi” maken van een prothese, op termijn niet meer als essentieel wordt gezien. De zorgverzekeraar heeft de plicht naar zijn verzekerde om dat te vergoeden wat nodig is voor een normaal leven. Die discussie over wat slechts cosmetisch en wat noodzakelijk is zal steeds meer gevoerd gaan worden naarmate vergoedingen omlaag gaan” – Ivo Balk (DHTA).

Volgens Max Mulders werkzaam als adviseur bij NVOS-Orthobanda stelt de verzekeraar steeds meer voorwaarden aan het aanbieden van semi-confectie in plaats van maatwerk. “Vroeger had je alleen maatschoenen, maatprotheses. Nu zie je dat er ook semi-confectie is. Er zijn bijvoorbeeld orthopedische schoenenwinkels met een aanbod aan (brede) comfortschoenen. Deze semi-confectie schoenen bieden een oplossing voor mensen met niet al te zware klachten. Voorheen kregen die de veel duurdere schoenen die op maat gemaakt werden.”

Het orthopedisch bedrijfsleven is ten gevolge van marktontwikkelingen en de financiële druk door o.a. veranderingen in het zorgverzekeringsstelsel, gedwongen geweest om meer te kijken naar de eigen bedrijfsprocessen. Dat betekent bijvoorbeeld goedkoper produceren en productie waar mogelijk outsourcen aan gespecialiseerde bedrijven (NVOS-Orthobanda, 2018).

De noodzaak om goedkoper te produceren heeft ten gevolge dat er meer halffabricaten worden gemaakt. “Processen worden gestandaardiseerd. Er komen meer kant en klare (deel)producten en er wordt veel minder op maat vervaardigd. In Amerika zie je al voorbeelden van complete (semi)confectie knie-enkel-voet ortheses (kevo’s) die alleen maar een beetje aangepast worden per persoon. Dat is hier gelukkig nog niet” – Ivo Balk (DHTA).

Impact beroepsonderwijs

Indien er sprake is van het onderhandelen met de zorgverzekeraar dan is het daarbij ook belangrijk om sterk in je schoenen te staan. Ook hebben klanten met regelmaat vragen over hun verzekering en of dat al dan niet optimaal aansluit bij hetgeen ze aan zorgverlening of producten nodig hebben. Het goed kunnen adviseren en kennis hebben over de mogelijke aanvullende verzekeringen is daarbij ook wenselijk.

In algemene zin is het voor toekomstige beroepsbeoefenaars, door de marktwerking in de zorg, belangrijk dat ze kennis hebben over en inzichten verkrijgen in hoe werkprocessen zo efficiënt mogelijk en kostenbesparend kunnen worden ingericht. Om de werkprocessen efficiënt in te delen helpt het om meer routinematig te werken met grotere productie-eenheden. Dimphy Hoitzing werkzaam bij OIM Orthopedie Holding vertelt daarover: “Voorheen hadden we op elke locatie een productieafdeling staan. Nu hebben we veel meer productielocaties gebundeld, zodat we in staat zijn om meer seriematig werken. Dat kan voor onderdelen waar grote hoeveelheden van nodig zijn zoals steunzolen, supplementen of bepaalde aanpassingen. Daarvoor zijn meer gespecialiseerde mensen nodig in plaats van allrounders. Zo zal er bijvoorbeeld iemand zijn die alleen de kinderspalkjes maakt en een ander die alleen de volwassen spalkjes maakt”. Voor het onderwijs betekent dat het nodig is om de studenten op school de basis te ontwikkelen. Het specialisme ontwikkelen ze bij het bedrijf.

INHOUDSOPGAVE TRENDS GEZONDHEIDSTECHNISCH VAKMANSCHAP