Voorwoord & leeswijzer

Voorwoord & leeswijzer

Voorwoord

De veranderingen op de arbeidsmarkt gaan snel en hebben niet alleen gevolgen voor de context en de inhoud van de beroepen, maar ook voor het aantal beroepsbeoefenaars. Eén van de wettelijke taken van SBB is het aanbieden en beschikbaar stellen van arbeidsmarktinformatie. Om hieraan bij te dragen is het van belang om op de hoogte te blijven van trends en ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. Vanuit SBB is een trendmethodiek ingezet bestaande uit desk research, expert interviews en een digitale community (de ‘Deel je kennis community’). Met de digitale community zorgen we ervoor dat het trendonderzoek niet een momentopname is maar een dynamisch proces, waarbij we signalen van trends en nieuwe ontwikkelingen met elkaar blijven delen.

Vanuit dit trendonderzoek achterhalen we met elkaar wat de ontwikkelingen betekenen voor het opleiden van vakmensen in het beroepsonderwijs. Trendonderzoek geeft niet alleen input voor de trendrapportage die nu voor u ligt, maar ook voor besluitvorming over:

  • vraagstukken die leven bij de sectorkamer/ marktsegmenten
  • aanpassingen kwalificatiedossiers
  • verdiepend beroepenonderzoek

Deze rapportage maakt duidelijk wat de belangrijkste ontwikkelingen zijn voor de sector Specialistisch Vakmanschap (SV) en op welke ontwikkelingen er binnen het beroepsonderwijs geanticipeerd moet worden. In april 2018 is gestart met het trendonderzoek voor de sector SV. 

Dit heeft geleid tot een eerste versie van het trendrapport SV. In 2020 is de eerste versie geüpdatet met informatie uit nieuwe rapporten en expertinterviews per kwalificatiedossier en nieuwe signalen vanuit de ‘Deel je kennis community’.

SBB bundelt zowel kwalitatieve- als kwantitatieve informatie in dit rapport. Heeft u ook informatie die hieraan kan bijdragen? Op de ‘Deel je kennis community’ delen en verzamelen we trends en ontwikkelingen binnen de sector Specialistisch Vakmanschap. Wilt u meer weten over of lid worden van de ‘Deel je kennis community’ Of heeft u vragen en/of opmerkingen over deze rapportage, mail dan naar deeljekennis@s-bb.nl.

Wij hebben deze rapportage met zorg opgesteld en vormgegeven. Desondanks kunnen wij er niet voor in staan dat deze rapportage zonder gebreken of fouten is samengesteld. Het coronavirus heeft een grote impact op de samenleving en economie. Hoe de ontwikkelingen op korte termijn en iets langere termijn zullen zijn is onzeker. In de ontwikkelingen die in dit rapport worden genoemd is hiermee zeer beperkt rekening gehouden. De omschreven trends en ontwikkelingen zijn gebaseerd op informatie tot 1 april 2020. De huidige ontwikkelingen en het mogelijke effect op onderwijs en arbeidsmarkt zijn nog niet te overzien en zijn niet in deze rapportage opgenomen.

Margret Hoekenga-Idema, voorzitter Sectorkamer Specialistisch vakmanschap

In het specialistisch vakmanschap zie je de passie en creativiteit om met veranderingen om te leren gaan. Vaak unieke vakkennis, het specialisme, wordt overgedragen aan de studenten. De kennis van gisteren en vandaag is belangrijk om de problemen van morgen aan te kunnen pakken. In onze sector hoort daar natuurlijk ook nog eens een dosis ondernemerschap bij. Dat betekent ook dat het na het MBO niet ophoudt. Meer dan ooit verandert de wereld om ons heen. Je leven lang leren en ontwikkelen is dan ook noodzakelijk. Niet alleen met bij- en nascholing voor de laatste ontwikkelingen op het vakgebied. Maar vooral ook om te leren van elkaar en om daarbij een “vak”netwerk te creëren. Een netwerk waar je later nog vaak op terug zal kunnen vallen.

Leeswijzer

Het signaleren, volgen, analyseren van trends en ontwikkelingen en het anticiperen daar op is noodzakelijk om te zorgen voor een goede aansluiting van beroepsonderwijs op het bedrijfsleven. Trends geven richting aan de onderwijskoers. Trends zijn ontwikkellijnen uit het verleden, die in het heden waarneembaar zijn en die in de toekomst waarschijnlijk invloed hebben op de arbeidsmarkt. Trends geven de richting aan van veranderende waarden en behoeften op de arbeidsmarkt, die in verschillende vormen verankerd raken bij bepaalde beroepsgroepen.

In dit trendrapport bespreken we in het eerste onderdeel de belangrijkste trends voor de marktsegmenten gezondheidstechnisch vakmanschap en creatief vakmanschap. Per trend geven we uitleg en benoemen we de verwachte impact ervan op het beroepsonderwijs. We hebben er voor gekozen om per marktsegment de sectorale trends te bespreken die specifiek voor de kwalificaties van dat marktsegment van toepassing zijn. Uiteraard kan deze informatie ook gelezen worden bij de hoofdstukken sectorale trends van de andere marktsegmenten.

In het tweede onderdeel van dit trendrapport bespreken we de Demografische, Economische, Sociaal-culturele, Technologische, Ecologische en Politiek-juridische (DESTEP) ontwikkelingen. We omschrijven eerst de DESTEP ontwikkelingen in het algemeen en vervolgens specifiek voor achtereenvolgend gezondheidstechnisch vakmanschap en creatief vakmanschap. Aangezien er weinig recente informatie bekend is, zijn deze pagina’s vrij summier. Wanneer er meer arbeidsmarktinformatie voorhanden is, breiden we deze pagina’s uit.

In het derde onderdeel van het trendrapport tonen we kwantitatieve informatie over de kwalificaties (zoals aantal studenten, gediplomeerden, vacatures e.d.). Er zijn twee dashboards: cijfers over de beroepspraktijkvorming (BPV) en cijfers over de arbeidsmarkt.