Efficiënter werken door de inzet van robots

4. Robotisering

Robotisering in de voedselketen kan een bijdrage leveren aan oplossingen voor de wereldvoedselproblematiek. Een belangrijke ontwikkeling in de melkveehouderij is het melken met melkrobots. Daarnaast is er ook een robot die draait op zogenoemde open-sourcesoftware en de eerste robots om aardbeien te plukken. De zelfsturende tractor, die gebruik maakt van GPS systemen bewerkt zelfstandig het land en bevordert de winstgevendheid.

De opbrengsten van producten staan onder druk en dat betekent dat er constant gezocht moet worden naar methoden om efficiënter te werken. Om kansen aan te grijpen is samenwerking nodig tussen onderwijs, overheid, ondernemers en onderzoek. Jules Sanders (LTO) vertelt daarover: In Nederland is arbeid relatief duur. Om te kunnen blijven concurreren op de internationale markt, kan dat dus betekenen dat je op een gegeven moment wel gedwongen wordt om te automatiseren. Dat kan betekenen dat je vooral kijkt naar werkzaamheden waarbij veel arbeid nodig is en die daarom relatief duur zijn, zoals bij bijvoorbeeld aardbeien plukken of asperges steken. Daar maakt de arbeid misschien wel 60 procent van de kosten uit en dan ga je heel erg kijken van hoe kan je dingen automatiseren. Dus die trend zien we wel maar aan de andere kant is het heel erg moeilijk om werkzaamheden zoals zacht fruit plukken of asperges steken te automatiseren?”

 MELKROBOTS

Een belangrijke ontwikkeling in de melkveehouderij is het melken met melkrobots. Koeien die in de stal vrij zijn, worden door de robot gemolken. Concreet zal de melkrobot eerst de koe identificeren en informatie verzamelen over haar gezondheid (temperatuur, hormoonspiegel, infecties, enz.) en melkproductie. De robot lokaliseert vervolgens de spenen en melkt de koe terwijl deze een voedingssupplement ontvangt. Nadat de koeien zijn opgeleid om naar de robot te gaan, kunnen ze drie keer per dag worden gemolken. Dat betekent een productiviteitsverbetering voor boeren. Voor de boer is er ook tijdwinst en flexibiliteit. Het gebruik van melkrobots vermindert fysieke arbeid en personeel. Een andere technologie die in deze categorie past, is het gebruik van drones, die worden gebruikt in precisielandbouw om de landproductiviteit en voedselkwaliteit te optimaliseren. De drones zijn uitgerust met sensoren om gegevens te verzamelen die kunnen worden geanalyseerd voor een efficiënter gebruik van chemische inputs (pesticiden en meststoffen) en water (druppelirrigatie). De bijdrage aan voedselveiligheid en gewasproductie is hoog omdat ze de landbouwopbrengsten verbeteren (European Parliament’s Committee on Agriculture and Rural Development)

“Melkveehouders maken nu vaak de afweging of ze iemand in dienst nemen die melkt of investeren in een melkrobot. We zien steeds meer robotsystemen en er komen nieuwe stalsystemen en dat betekent dat de boer veel meer koeien kan houden en in feite minder werk meer heeft. Dus dat betekent ook dat je bedrijfsvoering steeds efficiënter wordt. Er zijn zelfs systemen die bepaalde afwijkingen detecteren aan bijvoorbeeld de uiers. Alleen de technologie van die melkrobots is heel ingewikkeld. Het is op dit moment moeilijk om mensen te vinden die melkrobots kunnen repareren. We bekijken de mogelijkheid van een keuzedeel melkrobot monteur of dat je het mee kan nemen in een keuzedeel melkmachines.”
– Jules Sanders, LTO.

 ROBOTS IN DE LAND- EN TUINBOUW

Een ander voorbeeld van robotisering is een robot in de landbouw (“Berend”). Berend is niet de eerste geautomatiseerde boerenwerknemer, maar nieuw is wel dat deze robot draait op zogenoemde open-sourcesoftware: programmatuur die rechtenvrij is en dus voor iedereen toegankelijk. Hij kan zelf water geven, zaaien en onkruid wieden (Groenkennisnet.nl2).

R&D-bedrijf Octinion rekent erop in de loop van 2020 haar plukrobot voor aardbei klaar te hebben. De plukrobot dient uiteraard om aardbeien te plukken, maar vooral voor het verzamelen van data. De informatie moet bijdragen aan de ontwikkeling van rassen met een dusdanige opbouw dat een robot de vruchten goed en snel kan plukken.

 ZELFSTURENDE TRACTORS

Een andere trend die de efficiëntie en winstgevendheid van de sector een boost geeft, is de zelfsturende tractor. Deze technologie bestaat al jaren, maar wordt inmiddels door steeds meer boeren gebruikt. Tractoren maken hierbij gebruik van GPS-systemen. Dit brengt enorme voordelen met zich mee. Michiel Jochims (precisielandbouw specialist bij CNH Industrial) vertelt: “Tractoren kunnen kunstmest bijvoorbeeld veel nauwkeuriger neerleggen. Zo voorkom je over- en onderbemesting. Daarnaast springt de boer veel efficiënter met brandstof om, want hij rijdt minder op hetzelfde veld. Belangrijker nog: boeren hebben nu veel meer tijd om het proces dat achter de tractor plaatsvindt, te monitoren. Op conventionele tractoren keken boeren altijd naar voren, omdat ze de tractor aan het besturen waren. Ongeveer 30 procent van de tractoren die vandaag de fabriek uitrollen kunnen zelfstandig sturen” (Duurzaambedrijfsleven1).

 IMPACT ROBOTISERING OP HOVENIERS

Volgens Jeroen Zijlmans, VHG verandert er qua robotisering weinig voor de hoveniers: “We zijn lastig te robotiseren; de robotmaaier kan alleen op vierkante velden. Wij zullen arbeidsintensief blijven in een arbeidsmarkt die krimpt. Misschien komen er wel mensen uit Oost-Europa bij ons werken. We hebben wel eens een sessie gehad over robotisering, maar dat zal beperkt blijven in onze sector.”

 VERANDERINGEN IN WERKZAAMHEDEN

Doordat diverse werkzaamheden zijn geautomatiseerd, verandert de inhoud van functies in de agrarische sector. Zo kan het werk van productiemedewerkers verlicht worden en hoeven zij minder vaak met bijvoorbeeld kisten tomaten te sjouwen. Ook kunnen er mestrobots ingezet worden. Naast verlichting van werkzaamheden van werknemers, levert automatisering vaak een lagere kostprijs op. Door de inzet van dergelijke technologieën neemt het belang van ICT- en technologische vaardigheden toe in de sector (UWV2).

De toenemende en wijzigende regelgeving vragen van ondernemers in de sector dit op de voet te (blijven) volgen en op de juiste wijze te interpreteren en toe te passen. Planning en administratieve taken worden steeds vaker geautomatiseerd, waardoor het omgaan met ICT ook meer van belang is. Door de toegenomen complexiteit van nieuwe machines worden technische kennis en vaardigheden ook steeds belangrijker. Zo is er in de glastuinbouw door innovaties en de inzet van nieuwe machines steeds vaker technisch geschoold personeel nodig (UWV2).

INHOUDSOPGAVE SECTORALE TRENDS GROEN