Onderscheiden door specialisatie

4. Specialisatie versus verbreding

De omzetten van boerderijwinkels zijn gestegen. Om producten direct aan een consument te verkopen heeft de boer andere competenties nodig. Daar ligt een mogelijkheid voor het onderwijs om daar het aanbod op aan te passen. Zo is steeds meer vraag naar specialisaties binnen het kappersvak. De kapper moet zich kunnen specialiseren in het behandelen van dames óf heren. Door de meeste bedrijven wordt ook de opkomst van de barbier genoemd. Anderzijds zien we ook dat kappers zich binnen uiterlijke verzorging verbreden.

 VERBREDING VAN BOER NAAR SLAGER

Consumenten kopen rechtstreeks bij groothandels en boeren. Onder boerderijverkoop wordt verstaan de directe afzet van een boer of tuinder aan consumenten, catering, instellingen en horeca. Op boerenmarkten worden nu meer bewerkte versproducten verkocht, waardoor de omzet is gestegen. De omzetten van boerderijwinkels zijn sterk gestegen door verdergaande professionalisering en een toegenomen vraag naar regionale producten.

Om de producten direct aan de consument de verkopen is het voor een boer van belang om zijn competenties uit te breiden: “Een boer die worst wil gaan verkopen omdat hij zelf koeien heeft daar zie ik nu producten van. Dat is dus in het kader van leven lang ontwikkelen een hele belangrijke doelgroep. Zo’n persoon die producten gaat verkopen wil alleen weten hoe maak ik paté. Dat doen we door nu sommige dingen modulair aan te bieden. Je ziet dat de student gaat shoppen: dat degene zelf zijn/haar opleiding in elkaar zet. Want je kan hier tien studenten naast elkaar zetten maar die hebben allemaal aan andere opleidingsbehoefte.”
– Rinus de Rijder, SVO vakopleiding food

 EEN SLAGER KAN ZICH OOK SPECIALISEREN

Het slagersvak kent veel verschillende specialisaties: vers vlees, vleeswaren, worsten, maaltijden en heerlijke snacks, gourmet-, fondue- en barbecueschotels of buffetten. Een slager moet de meerwaarde creëren in de slagerij waarom de klant bij jou gaat kopen. 

Rinus de Rijder (SVO) vertelt: “Omdat de markt verandert en de concurrentie gaat toenemen, zal een ondernemer op een meer creatieve manier moeten nadenken hoe hij/zij zijn product gaat verkopen. Een slager moet hele duidelijk keuzes maken. De ene slager gaat met die hybride producten aan de slag gaan en anderen maken de keuze om dat niet te doen. Daarmee is het wel belangrijk dat een slager in staat is om de keuzes te maken. Er is een visie nodig. Eigenlijk is alles beschikbaar, maar een ondernemer moet zelf wel in staat zijn om de koers te bepalen.”

 SPECIALISEREN IN DE VOEDINGSINDUSTRIE

In de voedingsindustrie is steeds meer sprake van specialisatie. Door automatisering en data-technologie zijn werkzaamheden specifieker geworden: “Vroeger had je allround bedrijven, maar die zijn zich gaan specialiseren. Allround vakman dat bestaat bijna niet meer. Ga je in de keten kijken, van slachterij tot consumentenverkoop dan is het helemaal uit elkaar getrokken en zijn er veel meer functies ontstaan. Operator, verkoop medewerker, productiemedewerker etc. Dat geldt ook voor andere markten zoals kaas.”
– Hans de Mooij, SVO vakopleiding food

 SUPERMARKTEN ONDERSCHEIDEN ZICH DOOR ZELF MEER TE BEPALEN

Supermarkten onderscheiden zich steeds meer in het aanbod van hun brood. Frank Janssen van het NBC vertelt: “Supermarkten bepalen zelf welke ingrediënten in het brood gaan en hoe hun brood eruit ziet. Ambachtelijke bakkers geven daarentegen de toeleveranciers een belangrijkere rol en maken steeds vaker gebruik van mixen. Dit levert dan wel een consistente kwaliteit op, maar zorgt er ook voor dat het unieke vermogen van de ambachtelijke bakker minder wordt. De kennis verplaatst zich mede hierdoor langzaam richting de toeleverancier. Gelukkig zien we ook een tegentrend en kiezen steeds meer bakkers weer voor een eigen receptuur”.

    Frans Janssen, NBC

    Om te zorgen dat de ambachtelijk bakker zijn unieke waarde niet verliest zouden de ROC’s meer aandacht moeten besteden aan leiding geven, ondernemerschap, consumentgericht ondernemen. De consument is leidend, niet het product. Het gaat om een combinatie van goed vakmanschap, leiderschap, ondernemerschap en de gunfactor.

     KAPPERS

    Specialisaties binnen het kappersvak
    Er is steeds meer vraag naar specialisaties binnen het kappersvak. De kapper moet zich kunnen specialiseren in het behandelen van dames óf heren. Het kappersbedrijf kan zich hiermee profileren in de markt. Voor studenten maakt het de opleiding aantrekkelijker, aangezien studenten zich kunnen richten op hun interesses (Branche Platform Kappers). Door de meeste bedrijven wordt ook de opkomst van de barbier genoemd. De barbier zorgt voor meer concurrentie. Enkele bedrijven zeggen daarentegen dat de barbier alweer uit de markt verdwijnt. In mindere mate worden de ontwikkelingen in typen dames- en herenkapsels genoemd. Zo wordt gezegd dat mannen bewuster bezig zijn met hun haarstijl dan voorheen. Mannen laten zich vaker een korter kapsel en/of een “disconnect kapsel” (kapsel waarin haar in verschillende lengtes is geknipt) aanmeten. Dat heeft een positieve invloed op de omzet in de kappersbranche. Mannen komen vaker en betalen meer dan voorheen. Vrouwen kiezen echter vaker voor een kapsel met langer haar. Dat heeft juist een ongunstige invloed op de omzet in de kappersbranche. Vrouwen bezoeken de kapper hierdoor minder frequent (Panteia).

    “Nu hebben we al een aantal jaar complete kappers afgeleverd. Ik denk dat we over tien jaar uiteindelijk weer teruggaan naar de dames- en herenkappers en specifieke barbiers. Ik zie dat de markt behoorlijk groeiende is. Ik denk dat het altijd een golfbeweging zal blijven.”
    – Jeroen van der Reep, KOS Kappersopleidingen

    Steeds meer mensen kiezen een specifieke salon die past bij wie ze zijn. ‘De klant is heeft meer keuzemogelijkheden, ook door social media. De klant kan zich op een bepaalde manier profileren door de salon die hij of zij kiest. Tegenwoordig kiezen ze bijvoorbeeld voor een barbierspecialisatie. Dat past dan bij een stukje beleving waar ze voor kiezen. Je kunt je eigen gezicht scheren of naar een barbier gaan. Een goed voorbeeld is Schorum in Rotterdam. Een uur tot twee uur wachten is daar geen uitzondering. Die zijn de kappersstatus een beetje ontstegen, ze hebben een cultstatus verkregen. Dat zijn eigenlijk een beetje de grondleggers.”
    – Jeroen van der Reep, KOS Kappersopleidingen

    Ook vanuit de ANKO wordt de trend van specialisaties, zoals van barbiers bevestigd door Gert Jan Deben: “Het barbiergebeuren heeft een enorme vlucht genomen. Jarenlang had je aparte opleidingen voor het damesvak en het herenvak. Toen werd het allround kapper. En nu lijkt dat weer te veranderen, met name door de opkomst van barbiers en het scheren. Die trend was er natuurlijk altijd al wel. Er zijn natuurlijk wel specifieke herenkappers in Nederland. Maar ook door de samenstelling van de bevolking is die behoefte aan gespecialiseerde kappers toegenomen. De mensen met black hair moeten anders geknipt worden dan het kaaskoppenhaar. Het keuzedeel barbier is een veel gekozen keuzedeel, met name door mensen met een niet-westerse afkomst.”

     VERBREDING KAPPERSVAK

    Kappers kunnen hun dienstverlening uitbreiden door de klant optimaal in zijn/haar behoefte te voorzien. Marga Patijn, bij FNV Mooi geeft aan steeds vaker te zien dat kappers zich verbreden: “We zien dat bepaalde branches zich begeven in het gebied van andere branches. Een kapper specialiseert zich op allerlei gebieden als kapper. Maar je ziet ook een kapper die niet de diepte in wil maar die het interessant vindt om allemaal aanverwante zaken te leren. Zo zien wij ook dat wijntje schenken bij de kapper. Zijn klant wil verder verwend worden. Hoe kan de kapper haar verwennen? Door massages te geven. Door een hapje eten te geven. Je ziet een verbreding van mensen die zich proberen te onderscheiden van hun collega’s. Wij vinden dat ondernemerschap. Al moet je er wel voor zorgen dat de kapper blijft bestaan. We zien steeds meer de creativiteit van de ondernemersgeest die ervoor zorgt dat een beroep niet meer één beroep is.”

    Kappers kunnen hun kennis verdiepen en verbreden door aanverwante disciplines te beheersen, zoals visagie, nagels, black hair en ondernemerschap. Deze werkzaamheden behoren niet altijd tot de kerntaken van de kapper (of kapsalon). Het zijn aanvullende disciplines en vaardigheden, die bijvoorbeeld door keuzedelen in het onderwijs of door aanvullende cursussen en trainingen ontwikkeld kunnen worden (Branche Platform Kappers). Uit een leerlingenonderzoek kappersbranche van Panteia blijkt dat Visagie het meest populaire keuzeonderdeel van zowel de bol- als de bbl-leerlingen is. Een derde van de bol-leerlingen kiest (ook) voor barbier, ondernemerschap/ ondernemend gedrag en/of imagestyling. Jeroen van der Reep (KOS kappersopleidingen) vertelt: “ Als je bij de kapper zit, wil je misschien ook je nagels laten doen. Als je een feestje hebt, wil je ook je make up laten doen. Er zijn mensen die het leuk vinden om haar te doen maar die ook visagie of nagelstyling ernaast willen doen. Die ontwikkeling is altijd al zo geweest. Het is op zich niet veranderd. Maar je merkt met die keuzedelen dat ze aan andere beroepen kunnen snuffelen. Je laat zo’n student kennis maken met een ander beroep. De mogelijkheden om je door te ontwikkelen zijn groter dan een aantal jaar geleden.”

    INHOUDSOPGAVE SECTORALE TRENDS WINKELAMBACHT