Impact in sector groot, op mbo beroepen (nog) beperkt

3. Blockchain

De ontwikkeling van digitale platformen leidt in combinatie met de inzet van slimme algoritmes tot de ontwikkeling van de blockchain. Er wordt volop geëxperimenteerd met blockchain. De blockchain kan ook de rol van de verzekeraar veranderen. Gezien de grote technologische en juridische uitdagingen duurt het wellicht nog vijf tot tien jaar voordat er sprake is van grootschalige toepassing.

De blockchain is een geavanceerd register (ook wel grootboek genoemd), waarin transacties worden vastgelegd die op basis van een peer-to-peer-architectuur binnen een netwerk worden gecontroleerd en uitgevoerd. De blockchain maakt het mogelijk dat er zonder tussenkomst van een derde partij (zoals een bank) een betrouwbare transactie plaatsvindt tussen partijen, zonder dat partijen elkaar kennen. De blockchain vervult daarmee de rol van een ‘shared single source of truth’, ofwel het gedeelde vertrouwen in een gedeeld transactiesysteem. Het principe van de blockchain kan in theorie voor allerlei soorten transacties en contracten worden gebruikt, waarbij een derde partij transacties moet controleren of vertrouwen moet waarborgen. Een blockchain is een openbaar, digitaal en decentraal grootboek. Open en decentraal wil zeggen dat er niet één instantie of bedrijf eigenaar is, maar dat het een open netwerk is waaraan iedereen die dat wil kan deelnemen (Ministerie van Veiligheid en Justitie).

Door de inzet van de blockchain-technologie kunnen de kosten van transacties sterk dalen. Bovendien bieden gedecentraliseerde peer-to-peer transacties mogelijk een betere bescherming van de privacy. Door middel van blockchain technologie wordt het veilig toepassen van (biometrische) identificatie mogelijk en is een ouderwetse handtekening niet meer nodig.

FINANCIËLE DIENSTEN EN JURIDISCH

Er wordt volop geëxperimenteerd met het concept. Zo wordt er geëxperimenteerd met het maken van identiteitsbewijzen en het vastleggen van samenlevingsvormen via het blockchain-principe. De blockchaintechnologie kan ingezet worden voor notariële aktes, kredietaanvragen, hypotheken, identificatie, patenten, valutahandel, derivaten en verzekeringen: de mogelijkheden zijn eindeloos. Tevens kunnen met dit systeem in contracten voorwaarden worden geprogrammeerd waarbij, als ze zijn vervuld, automatisch de afgesproken gevolgen (bijvoorbeeld een betaling) in werking treden. Deze toepassingen kunnen het werk van ‘trusted third parties’ een stuk eenvoudiger maken en bepaalde werkzaamheden overbodig maken. Voor banken, accountants, notarissen en overheden is het veel efficiënter werken met een gedeeld grootboek dat van zichzelf betrouwbaar is (Ministerie van Veiligheid en Justitie). Een belangrijke toepassing is het ‘smart contract’. Alle voorwaarden van een overeenkomst worden hierin vastgelegd (geprogrammeerd). Deze contracten handhaven zichzelf en heffen zo de noodzaak van een controlerende partij (zoals de notaris) op. De rol van banken en verzekeraars wordt dan om blockchain te faciliteren (UWV5).

De blockchain kan ook de rol van de verzekeraar veranderen. In een dergelijk systeem is geen derde partij meer nodig om premiebetalingen te beheren. Wel zijn experts nodig die (gespecialiseerde) polissen kunnen opstellen. Voor verzekeraars is ook het ‘Etherium’-initiatief van belang. Dit heeft de ambitie om blockchain te gebruiken voor het opstellen van automatisch uitvoerende contracten. Idee is dat alle deelnemers bijdragen aan een dergelijk contract. Zodra een van de deelnemers vervolgens aanspraak kan (en mag) maken op een uitkering, zal het contract automatisch uitkeren na goedkeuring van een vooraf geselecteerde groep mensen of instanties. Etherium werkt ook aan andere toepassingen zoals het openen van spaarrekeningen, het opstellen van testamenten, het uitgeven van aandelen, het anoniem en veilig kunnen opslaan en delen van documenten, het beveiligen van internetverbindingen en het houden van stemmingen (TNO1).

“In het proces van verzekeraars zijn grote inefficiënties, omdat er bijvoorbeeld geschakeld moet worden tussen een verzekeraar en de Belastingdienst of tussen een verzekeraar en het UWV. Je kunt je voorstellen dat daar nog steeds grote databestanden heen en weer verstuurd worden. En waarom zou je daar niet in een blockchain een single source of truth neerzetten, waar ook de ondernemer of klant de status zelf van kan zien? Qua efficiency zou blockchain een enabler kunnen zijn tussen die partijen. Op zich kun je dat ook bereiken met een stichting die een centrale database heeft. Daarin is blockchain niet uniek. Het echte voordeel van blockchain komt op het moment dat je die tokens (die op en neer gaan om die enige waarheid vast te stellen) in geld uitgedrukt worden. Bijvoorbeeld als de opgebouwde en belegde pensioenwaardes als token op de blockchain komen. Dan heeft op dat moment iedereen hetzelfde inzicht, ook in de historie waarin die token belegd is geweest en of dat bijvoorbeeld een groene belegging was of niet.”
– Martijn Minkenberg, Verbond van Verzekeraars

Uit gesprekken met experts is naar voren gekomen dat het zo snel niet zal gaan met de implementatie van blockchain. Uit een onderzoek uitgevoerd door Hays blijkt dat er wel veel professionals verwachten dat blockchain in 2030 een belangrijke rol heeft. Slechts 22 procent van de financiële professionals denkt dat alle geldstromen in 2030 niet via blockchain gaan. Opvallend genoeg is de jongere generatie sceptischer over de snelheid waarmee de blockchain-technologieën de geldstromen overnemen (Hays).

“We.trade is bijvoorbeeld het eerste platform waarmee Rabobank daadwerkelijk met Blockchain in productie is. Het platform is een initiatief van negen banken die zo het internationale betalingsverkeer willen vereenvoudigen. In het verleden kwam er bijvoorbeeld een fysiek document binnen dat moest je tekenen en checken en ook de relevante verzekeringsbewijzen van de transactie kwamen zo binnen. Via blockchain is dit nu volledig geautomatiseerd. En het belangrijkste daarin is dat het allemaal veilig gaat. Er zijn veel bedrijven die daar gebruik van maken, zoals Cacao bedrijven en bijvoorbeeld modebedrijven die veel kleding in het verre oosten of Turkije inkopen: bedrijven die veel met import en export doen.” – Bas van Bommel, Rabobank

Vanuit gesprekken met experts blijkt blockchain nog geen waarde toe te voegen voor de accountancy. Zo vertelt Jeroen Vlek (KPMG): “De wet- en regelgeving rondom de controle kennen blockchain niet als controlemiddel. Ik heb geen raamwerk om een werkzaamheid met blockchain aan op te hangen. Het nog ontbreken van een raamwerk is een reden waarom innovaties binnen de audit meer tijd kosten.”

Toch zijn er ook voor accountants mogelijkheden om er meer te werken. Bas van Bommel (Rabobank) vertelt: “Een notaris bespreekt in een beveiligde chatomgeving een concept van een samenlevingscontract. Wanneer het is opgemaakt, registreer je het definitieve document voorzien van een digitale samenvatting en tijdstempel in de blockchain. Je weet nu zeker dat dit het originele document is.”

Impact beroepsonderwijs

Blockchain kan met name van impact zijn voor de beroepen zoals een notaris en financiële beroepen zoals een business controller. Maar aangezien het daarbij gaat om functies op hoger niveau is de impact op functies op mbo-niveau beperkt.

Aangezien nog moeilijk te voorspellen is hoe deze trend zich verder zal ontwikkelen is nog onduidelijk wat de impact ervan zal zijn voor de accountancy sector.

INHOUDSOPGAVE SECTORALE TRENDS ZD