Technologie ondersteunend
aan de mens

2. Technologische innovaties

(Robot)technologie speelt een belangrijke rol als we streven naar een veilige samenleving. Er is steeds meer vertrouwen in de robot binnen de beveiliging. Daarnaast hebben camera’s een ontwikkeling doorgemaakt van reactief, naar proactief, naar voorspellend. Ook is er de deep learning camera, waarbij de camera op basis van gezichtsherkenning actief gezichten oppikt en vergelijkt met een bestaande database. Om mee te komen op het gebied van technologische ontwikkelingen en bij te dragen aan de kennis- en informatiesamenleving zouden werknemers in de veiligheidssector continu moeten bijscholen om kennis en informatie te verwerven en op de juiste wijze te interpreteren.

 ROBOTISERING

Voor het behouden van een veilige samenleving is techniek zeer belangrijk. Zo kan gedacht worden aan sensortechnologie die de mogelijkheid biedt om klanten zich thuis te laten identificeren.

Ook robottechnologie kan bijdragen aan het gevoel van veiligheid. Uit een onderzoek uitgevoerd door Motivaction in opdracht van Securitas blijkt dat er steeds meer vertrouwen is in de robot binnen de beveiliging. In de sector kantoren/ICT heeft men het meest vertrouwen in de robot binnen de beveiliging. 35 Procent van de respondenten in deze sector denkt dat beveiligingsrobots de toekomst zijn. In deze sectoren hebben medewerkers mogelijk nu al te maken met robotisering. Zo is één van de belangrijkste facilitaire trends in 2017 de inzet van moderne technologie met als doel meer beleving op de receptie te creëren. Een voorbeeld daarvan zijn rondrijdende en sprekende robots die bij recepties worden ingezet ter ondersteuning van het ontvangen van gasten (Securitas1).

“Het kan straks zo zijn dat als jij als bezoeker komt, dat er dan niemand zit. Er staat een apparaat of een robot, je zegt goedemiddag en de robot zegt dat ook. Dan kun je je naam invoeren en voor wie je komt. Er zijn al objecten die dat hebben. Dan komt er een bezoekerspas uit en degene die je gaat bezoeken wordt gebeld. Pas als diegene de pas aanbiedt, dan wordt hij geactiveerd door de ontvangende persoon en kun je door de ingang.”
– Jan Ketting, Rijksoverheid 

Het is nog de vraag hoe ver de rol van robotisering kan gaan als het gaat om oorlogsvoering. ‘Waarom zou ik mensen riskeren, als ik robots en drones in de frontlinie kan brengen? Sommige landen hebben gevechtsrobots, zoals Amerika. Zover zijn we nog niet. Er zijn eerst allerlei politieke en ethische discussies die we daarover moeten voeren, kun je leed toebrengen met robots? De vraag is ook wat is een oorlog als het robots tegen robots zijn?’ 
Kolonel Niels ten Anscher, Defensie

“In de ontwikkeling van oorlogsvoeren zien we een verschuiving van mensen naar bewapende mensen naar bemenste wapens. Een tank is een wapen met mensen. Terwijl een speer een wapen is van mensen en daarvoor hadden we mensen met blote vuisten die met stenen gooiden. Voor grootschalige conflicten hebben we nog steeds wapens nodig, maar dan wel of niet met mensen. Er is nu zelfs sprake van wapens zonder mensen of waar de mens erachter zit, als een operator. Dus uiteindelijk ga je naar onbemande wapensystemen, waarbij je tegelijkertijd wel wilt dat de mens in controle blijft. Daar hebben we operators voor nodig.” 
– Kolonel Niels ten Anscher, Defensie

 SLIMME CAMERA’S

Camera’s hebben een ontwikkeling doorgemaakt van reactief, naar proactief, naar voorspellend. Reactieve camera’s zie je vaak in winkels, dat zijn camera’s waarvan je achteraf de beelden kunt bekijken. Proactieve camera’s zijn vaker te zien op vliegvelden. Bijvoorbeeld in het geval dat iemand een rugzak achterlaat of ergens naar binnen gaat waar hij niet hoort. Dan geeft het systeem meteen een signaal aan de meldkamer. Daar kunnen ze direct iemand mobiliseren die het probleem oplost. Een voorspellende camera is het summum van techniek. Het systeem geeft bijvoorbeeld al een melding voordat ongewenst gedrag gaat plaatsvinden. Bijvoorbeeld op het moment dat mensen op het punt staan om te gaan vechten, verandert er iets in hun stembanden, en zo’n systeem pikt dat op. Deze systemen mogen dan intelligent zijn, ze kunnen de mensen niet vervangen. We moeten ze zien als een aanvulling op onze zintuigen en helpt bij de besluitvorming van beveiligers. Maar in simpeler gevallen heeft zo’n systeem de mens niet meer nodig. Bijvoorbeeld als een camera is uitgerust met een automatische incidentdetectie. Dan zorgt het systeem ervoor dat wanneer een auto klem zit op de trambaan, die tram wordt tegengehouden (Securitymanagement2).

En ook het slim gebruik van data in combinatie met camera’s biedt kansen. Zo kun je met geluid- of geursensoren opvallende situaties opsporen en de camera’s daar dan gericht op afstemmen. Zo werkt Signify momenteel aan de ontwikkeling van een geluidssensor en een algoritme dat bepaalt wanneer een waargenomen signaal afwijkt van het typische geluidsbeeld in een bepaalde omgeving. Een lang aanhoudend, hoog geluidsvolume kan bijvoorbeeld wijzen op een groepje schreeuwende mensen of omvallende voorwerpen. Dit kun je gebruiken om een opstootje in de stad te signaleren, en daarmee een risicovolle situatie op te sporen (Toezine1).

Daarnaast is er ook de deep learning camera, waarbij de camera op basis van gezichtsherkenning actief gezichten oppikt en vergelijkt met een bestaande database (Securitymanagement2).

Schiphol en KLM onderzoeken de techniek van gezichtsherkenning. Ze zijn samen een proef gestart met vrijwillig ‘biometrisch boarden’: eenmalig boarden zonder je instapkaart en paspoort te laten zien. De passagier gaat snel en eenvoudig aan boord van het vliegtuig via een apart poortje dat de passagier herkent aan het gezicht. Ook de snelheid, betrouwbaarheid en gebruiksvriendelijkheid van het systeem kan met deze proef worden getest (Securitymanagement3). Een opname van een reiziger wordt automatisch vergeleken met een beeld van het gezicht dat is opgeslagen in de chip van diens paspoort. Als beide beelden voldoende overeenkomen concludeert het systeem dat ze van dezelfde persoon afkomstig moeten zijn en dat de reiziger dus de legitieme eigenaar van het paspoort is. Als de beelden onvoldoende op elkaar lijken zal een grensbewaker van de Koninklijke Marechaussee de zaak verder onderzoeken (Securitymanagement4).

Tokio gaat als eerste organisator van de Olympische Spelen gezichtsherkenning gebruiken bij de beveiliging. Het Japanse techbedrijf NEC ontwikkelt het systeem voor de Spelen in 2020. Op identificatiekaarten komt een speciale chip waarmee automatisch de identiteit kan worden geverifieerd van degenen die meer dan veertig olympische locaties betreden. Meer dan 300.000 sporters, coaches, vrijwilligers en media zullen foto’s in een database moeten indienen voordat de Spelen in juli 2020 beginnen. De organisatie hoopt dat de gezichtsherkenning de controles voor de sporters zal versnellen (Bright). 

Nico Bezemer, eX:plain en Nederlandse Veiligheidsbranche

Je ziet steeds meer dat niet de camera maar de software bepaalt wat de camera kan waarnemen. Die software kan werken op warmte, beweging, gezichtsherkenning, irisscanning. Ook zijn er camera’s die werken op basis van zogenaamde profiling; dat je aan het gedrag kan zien wat afwijkend is. Bijvoorbeeld op een roltrap moet iedereen naar beneden. Mensen die omhoog lopen vallen op. Dat wordt dan waargenomen door zo’n camera en pas dan ga je meekijken. Dus je gaat niet zomaar beelden uitkijken.

 UITRUSTING VAN BEVEILIGERS

De beveiliging streeft ernaar de efficiency van de werkprocessen en de kwaliteit van de diensten te verhogen. Te denken valt aan een verdere ontwikkeling van systemen voor beveiliging op afstand en het uitrusten van beveiligers met mobiele hulpmiddelen en apps (Panteia). ‘Je ziet dat soldaten heel anders zijn uitgerust dan jaren geleden, ze staan continu in verbinding via oortjes of hoe je het wil noemen. Ze zijn continu bezig met informatie en beelden scannen. Of ze hebben brillen voor de ogen waar informatie in komt. De interpretatie van informatie gaat tegelijk met het zicht houden op de buitenwereld.’
– Kolonel Niels ten Anscher, Defensie

“In onze eigen branche zijn er mogelijkheden om te zorgen dat we minder dragen. Als onze knieën te slap zijn voor de dingen die we dragen dan kan je een paar dingen doen. Je kan zorgen dat we minder hoeven te dragen door lichtgewicht spullen, tot en met het versterken van je gewrichten waardoor je misschien langzamer loopt maar wel langer kan volhouden. Er zijn hulpmiddelen om het langer vol te houden, want we slijten allemaal. Alles wat we kunnen doen om die slijtage te vertragen is gunstig en technologie kan daarbij helpen.”
Kolonel Niels ten Anscher, Defensie

Impact beroepsonderwijs

Omdat de technologische ontwikkelingen binnen de verschillende vakmanschappen nauwelijks bij te houden zijn, zal binnen defensie anders moeten worden gekeken naar de manier van opleiden. Kolonel Niels ten Anscher, (Defensie) geeft aan dat defensie werknemers meer defensie-breed moet gaan opleiden. De uitgangspunten van defensie-breed opleiden zijn: het ontwikkelen van mentale weerbaarheid, het ontwikkelen van een professionele beroepshouding, continue bijscholing van vakmanschap en op het gebied van technologische ontwikkelingen (SBB5).

Pauline van Panhuis (Politieacademie) onderschrijft wat ten Anscher aangeeft en pleit ervoor dat binnen de hele veiligheidskolom studenten/medewerkers zich blijven bijscholen op relevante technologische ontwikkelingen. Maar ook dat zij-instromers die een stevige achtergrond hebben ten aanzien van technologie en innovatie ruimte wordt geven om binnen de veiligheidsinstanties hun competenties in te zetten. De Politieacademie biedt specifieke opleidingen voor deze doelgroep aan.

De vraag heerst met name hoe met de huidige kwalificatiestructuur het beroepsonderwijs slagvaardiger gemaakt kan worden om snel in te spelen op de ontwikkelingen die er zijn.

“De grote vraag in het beroepsonderwijs voor mij blijft de slagvaardigheid van het beroepsonderwijs met de kwalificatiestructuur die we hebben. En ook als we zeggen een leven lang ontwikkelen, hoe ondersteun je als onderwijs dan de dynamiek en de ritmiek van de branches waarvoor je aan het ontwikkelen bent. Waarom moet ik mij als werknemer aanpassen aan de ritmiek van het schoolleven? De school moet zich aanpassen voor doorontwikkeling aan de branche. Als dat betekent niet klassikaal maar anders dan moeten we het dus anders doen. Ook als dat dan betekent dat er dan geen fysieke plaats zoals een school is.”
– Kolonel Niels ten Anscher, Defensie

 CAMERA’S

De interactie op afstand is iets waar docenten in de opleiding aandacht aan mogen besteden. De vraag naar goed opgeleide mensen die dat werk kunnen doen neemt toe.

“Dan gaat het om kennis hoe je met die data vanuit de camera’s omgaat. Hoe je waarneemt en hoe je die informatie deelt met andere partijen. Een beveiliger moet ook weten waar hij naar kijkt. Het kennen van de omgeving is daarbij belangrijk. Dat vraagt een goed concentratievermogen en goed situaties inschatten.”
– Nico Bezemer, eX:plain en Nederlandse Veiligheidsbranche 

De benodigde vaardigheden zijn afhankelijk van het niveau. “Op het moment dat je niveau frontstage beveiliging is, dan is dat heel ander soort werk dan backstage. Bij een event is communicatie van de beveiliger veel belangrijker dan iemand die aan achterkant beveiligt. Voor een frontstage beveiliger zijn sociale vaardigheden, (risico)inschattingsvaardigheden belangrijk. Backstage is meer in de wachttoren de camera’s in de gaten houden. Dat werk betekent camera’s in de gaten houden, interpreteren van hetgeen je ziet, programmeren, systeembeheer en de kwaliteit van de camera’s controleren. Dat werk is bijna geen mbo meer. Er ontstaan meer functies op hoger niveau. Het instellen en programmeren van apparatuur is voor hoger niveau.”
– Marc van der Meer, SBB en Tilburg Law School

De integratie van de beveiligingsdienstverlening met techniek vraagt andere vaardigheden van de beveiliger. Dat geldt ook voor beveiligingswerkzaamheden die in samenwerking met andere publieke en private partners worden uitgevoerd (zoals beveiliging in een winkelgebied, beveiliging van een evenement), waarbij ook vaardigheden als hospitality en talen (Engels en Duits) van belang zijn (Nederlandse Veiligheidsbranche).

INHOUDSOPGAVE SECTORALE TRENDS VEILIGHEID