Sporten is belangrijker dan ooit

4. Knowledge-based sporten

De sportbranche en de gezondheidszorg groeien steeds dichter bij elkaar. Zo ook de behoefte om sport te gebruiken als preventief dan wel curatief middel om symptomen van ziektes te doen verminderen of zelfs te laten verdwijnen. Doordat de zorgvraag verder stijgt is er ook steeds meer behoefte aan ‘knowledge- based’ sporten. Knowledge-based sporten betekent dat er voorafgaand wetenschappelijk onderzoek is uitgevoerd naar welke bewegingen of behandelplannen het beste aanslaan bij bepaalde diagnoses.

“Kennisbehoefte is een belangrijk thema en voor ons ook een uitdaging. Ik vind het belangrijk dat de mensen in zwembaden in de sportsector meer gebruik maken van onderzoekkennis en de kennis die er al is. Zwembaden zijn vaak wat meer intern gerichte organisaties”
­
– Jarno Hilhorst, Kenniscentrum zwemmen.

VERSPORTING VAN DE SAMENLEVING

In de fitnesswereld en het bewegingsonderwijs is evidence-based practice nog nauwelijks doorgedrongen. Sportinstituten profileren zich steeds meer naar bepaalde doelgroepen of patiëntencategorieën. Juist dan moet de methode de meeste effectiviteit opleveren.

Er zijn verschillende redenen waarom de vraag naar wetenschappelijke onderbouwing van maatschappelijke betekenissen van sport steeds nadrukkelijker wordt gesteld. 

In 1991 stelde Crum in de rapportage ‘versporting van de samenleving’ al vast dat sport was opgeschoven van een min of meer marginaal cultureel verschijnsel, naar een maatschappelijk belangrijk fenomeen. Hij benoemde daarin vooral de sterke groei in sportdeelname en de grote verscheidenheid aan sportaanbieders, die inspelen op een uiteenlopend palet aan (meervoudige) motieven voor deelname, uiteenlopend van plezierbeleving, presteren, gezondheid, uiterlijk, sociale contacten en avontuur. Deze ‘versporting van de samenleving’ heeft onmiskenbaar doorgezet en daarmee ook de maatschappelijke betekenis. Overigens niet alleen in positieve zin; ook keerzijden van de sport als blessures, fysieke en/of sociale fysieke agressie en dopinggebruik vragen om aandacht van beleid en onderzoek.

De brede aandacht voor sport gaat ook gepaard met een toename van taken en verantwoordelijkheden voor de sportsector, en vrijwillige sportorganisaties in het bijzonder. Van de sportsector wordt verwacht dat ze meehelpt bij het aanpakken van maatschappelijke problemen. Meest voornaam in dit kader is de rol van sport binnen het armoedebeleid, het jeugdbeleid, het welzijnsbeleid waaronder de decentralisaties in het sociale domein, en het gezondheidsbeleid. Hier wordt het fenomeen knowledge-based practice belangrijker.

Jo Lucassen, Mulier Instituut

Een ding wat ik wel zou willen noemen, wat niet doorslaggevend is voor de opleiding maar wel belangrijk, is dat er een geleidelijk proces van professionalisering in de sportsector aan de gang is. Van die professionals wordt verwacht dat zij veel meer dan dertig jaar geleden kijken naar de effectiviteit van de sport. Een soort body of knowledge die trainers moeten opbouwen.

PARK-IN-SHAPE- STUDIE

Een voorbeeld is wetenschappelijk onderzoek bij sport onder Parkinson patiënten. Sport helpt bij preventie van ziekten en regelmatig bewegen is gunstig voor de hersenen. Juist patiënten met een neurologische aandoening vinden het echter vaak moeilijk om voldoende intensief te bewegen. Dit geldt onder meer voor mensen met de ziekte van Parkinson, die vaak sterk geneigd zijn tot een inactieve levensstijl. In dit onderzoek bewegen patiënten thuis op een hometrainer met spelelementen. Via een app krijgen zij positieve feedback van hun coach, zorgverleners en mensen in hun naaste omgeving. De eerste resultaten laten zien dat patiënten het goed volhouden te bewegen en dat hun fitheid aanzienlijk verbetert. Effecten op andere gebieden, zoals cognitie, kwaliteit van leven, depressie en lopen, moeten op langere termijn blijken uit de nog lopende Park-in-Shape-studie (Vluggen).

“Ik denk dat er in onze opleiding studenten niet enkel de focus op sport en sportinstructies moet hebben maar ook op gezonde voeding, en sociale skills voor het omgaan met verschillende doelgroepen. Bijvoorbeeld hoe ga je om met mensen met een beperking?
Floor Gunst, NCOI Opleidingen.

Impact beroepsonderwijs

Nu knowlegde-based sporten steeds belangrijker wordt is het voor de studenten nog geen noodzaak om zelf wetenschappelijk onderzoek te kunnen uitvoeren. Wel moeten zij onderzoeken kunnen interpreteren en kunnen toepassen in de praktijk. Daarbij zijn vaardigheden zoals, analytisch vermogen, goede zoek vaardigheden, creativiteit en didactische vaardigheden voor nodig. Daarnaast is het voor studenten ook belangrijk dat zij bepaalde keuzes (die wellicht gebaseerd zijn op studies) kunnen onderbouwen en uitleggen.  

Je moet je vak goed kunnen uitleggen, daarvoor zijn goede gespreksvaardigheden en inlevingsvermogen voor nodig. De consument is gewoon kritisch en vraagt of je je vak en beroep goed kunt onderbouwen. Uit eigen onderzoek blijkt dat ouders vinden dat je tijdens zwemlessen niet te veel tijd moet verspillen aan spelletjes. Dus je moet goed kunnen uitleggen waarom het spelen van spelletjes juist goed kan zijn voor kinderen en waarom je dat doet”
Jarno Hilhorst, Kenniscentrum zwemmen. 

SPORT EN BEWEGEN INHOUDSOPGAVE