Digitalisering is in de 21ste eeuw niet meer weg te denken uit (werk)processen. In de gezondheidszorg spreekt men over Sinds 2014 al aandacht en plannen voor e-health implementatie Drie kwart van de huisartsen is (meer) gaan beeldbellen in tijden van de coronapandemie Uit onderzoek van Nivel (Tuyl LHD van, 2020) blijkt dat drie kwart van de ondervraagde huisartspraktijken door de coronamaatregelen gebruik ging maken van verschillende e-health-toepassingen. Beeldbellen is de grootste stijger. Ook huisarts en online vertegenwoordiger Bart Timmer is al jaren voorstander van beeldbellen. Via zijn LinkedIn-account deelt hij zijn enthousiasme en brengt hij alles over beeldbellen in kaart. Timmer:<\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.15.1″ header_font=”||||||||” header_2_font=”Playfair Display||||||||” header_2_text_color=”#da5124″ header_2_font_size=”35px” header_2_line_height=”1.1em” custom_margin=”||30px” custom_padding=”||||false|false” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Van Santen, 2020<\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_text module_id=”wat-houdt-het-in” _builder_version=”4.15.1″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Wat is e-health en wat levert het op? De pati\u00ebnt kan (thuis) gemeten waarden doorgeven, beeldbellen met de (thuis)zorg of door middel van domotica<\/span><\/span> (bron<\/a>) processen en handelingen in huis laten ondersteunen. Ook apps die zorgafspraken bijhouden en meldingen sturen, ondersteuning bieden voor mensen met een visuele of auditieve beperking, of die thuisrevalidatie mogelijk maken door telerevalidatie, bieden ondersteuning aan de pati\u00ebnt op een digitaal toegankelijke wijze. Een arts kan met de opgehaalde data diagnoses stellen of gemakkelijk digitaal uitslagen en informatie uitwisselen met de pati\u00ebnt (KNMG, 2022).<\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_text module_id=”digitale-revolutie-in-volle-gang” _builder_version=”4.15.1″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Digitale revolutie in volle gang Ook Google en Apple draaien maar wat graag mee. Apple heeft aangegeven alle gezondheidsdata die personen in de VS via de smartwatch meten, te willen delen met geselecteerde dokters. Google werkt aan een zelfmonitor voor huidaandoeningen (\u201cHet internetmoment van onze gezondheid\u201d, 2021). Meer weten over de intrede van Apple en Amazon in de gezondheidszorg? Lees hier<\/a> verder.<\/p>\n Uiteindelijk bereiken e-health-toepassingen meerdere doelen voor een pati\u00ebnt. Ze dragen bij aan<\/p>\n Vanuit het zorgperspectief is er de visie op een bijdrage aan het betaalbaar en breed toegankelijk maken van zorg (Vilans, z.d.).<\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.15.1″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\n \u2022<\/span> WAT VERANDERT ER PER DOSSIER?<\/span><\/p>\n Meer technologische ondersteuning voor de pati\u00ebnt biedt mogelijkheden voor (vroege) opsporing en behandeling. Daardoor kunnen mensen langer met bepaalde klachten leven. Vaak resulteert dit in chronische aandoeningen, wat pijn, geestelijk lijden of functiebeperkingen teweeg kan brengen (Wouters et al., 2019). Daarnaast vergrijst de samenleving in rap tempo, waardoor 90 procent van de ouderen (75-plussers) last heeft van ten minste \u00e9\u00e9n chronische aandoening. In 2019 had meer dan de helft van alle Nederlanders (57 procent) \u00e9\u00e9n of meer chronische aandoeningen<\/span> <\/span> (bron<\/a>) (Nielen, 2021). Dit legt meer druk op de zorg door complexe zorgvragen en -behandelingen en veelvuldige bezoeken aan specialisten<\/span><\/span> (bron<\/a>).<\/p>\n Wanneer mensen met meerdere chronische ziekten te maken krijgen, neemt het aantal contacten in de zorg toe (Wouters et al., 2019). Ook mantelzorgers worden vaker als zorgverlener aangesproken. De pati\u00ebnt zal namelijk meer eigen regie krijgen om de beste aansluiting te cre\u00ebren tussen zorg en het dagelijkse leven. Wanneer dit niet haalbaar is, zal de sociale omgeving moeten inspringen (Commissie Sociale Zekerheid en Gezondheidszorg, 2020).<\/p>\n Hybride zorg als oplossing voor zelfregiezorgvraag [\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.15.1″ hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n Werkprocessen op afstand georganiseerd \u201cEen steeds grotere groep pati\u00ebnten wil contact met de huisarts op een voor hen prettig moment, zonder daarvoor naar de praktijk te hoeven komen. Fysieke eerstelijnszorg zal niet verdwijnen, maar meer dan de helft van de consulten kan prima op afstand. Dat hebben we in coronatijd ook kunnen ervaren. Daarom kiezen we bij DocLine in eerste instantie voor digitaal, en pas voor fysiek als dat echt nodig is.\u201d Virtuele huisarts elk moment bereikbaar via smartphone [\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.15.1″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Zoals artsen tegenwoordig online consulten inzetten, kan dit ook voor veranderingen zorgen voor de diensten die een tandarts biedt. Tandarts en ledenraadslid bij KNMT Jan Willem Beukers ziet steeds vaker foto\u2019s en beschrijvingen van klachten verschijnen in zijn mailbox.<\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_image src=”https:\/\/trendrapport.s-bb.nl\/zws\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/sbb-zws-expert-blokken_0011_AG_Jan-Willem-Beukers.jpg” title_text=”sbb-zws-expert-blokken_0011_AG_Jan-Willem Beukers” align_tablet=”center” align_phone=”” align_last_edited=”on|desktop” _builder_version=”4.15.1″ locked=”off” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_image][et_pb_text _builder_version=”4.15.1″ text_font=”||||||||” text_text_color=”#ffffff” background_color=”#da5124″ custom_margin=”-27px||” custom_padding=”20px|20px|20px|20px|true|true” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n “Pati\u00ebnten vragen of ze direct moeten laten kijken naar de klachten of dat het nog even kan wachten. Soms kun je het wel echt zien, als de belichting goed is en als de klachten goed worden beschreven. Dan kan je zeggen: \u2018Kom maar langs na je vakantie\u2019, of: \u2018Ik kan het niet beoordelen, laat er direct naar kijken.\u2019 Misschien wordt dit in de toekomst wel gestandaardiseerd: digitaal foto\u2019s beoordelen of een fysieke afspraak nodig is.<\/em>\u201d [\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.15.1″ hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n Digitale routinegesprekken of juist fysiek? De pati\u00ebnt kiest! Pati\u00ebntenfederatie Nederland ondersteunt dit gegeven. Er moet vrijheid zijn om het communicatiekanaal en de zorg te kiezen die bij je past (Pati\u00ebntenfederatie Nederland, 2020). Dianda Veldman, directeur van Pati\u00ebntenfederatie Nederland, legt uit: \u201cDe pati\u00ebnt moet de vrije keuze houden om tussen fysieke en digitale mogelijkheden te kiezen. Veel routinegesprekken, opsturen van foto\u2019s van bijvoorbeeld een plekje op de huid, kan makkelijk digitaal. Maar er moet eerst een cultuur worden veranderd, organisatieprocessen moeten anders. Dat kost geld en wellicht ook omzet. Dat vraagt tijd, waardoor ook fysieke mogelijkheden geboden moeten worden.\u201d (ICT & health, 2021).<\/p>\n Van e-consulten naar telebegeleiding Om telebegeleiding te kunnen realiseren, krijgen pati\u00ebnten meetapparatuur in huis waarmee de arts de gezondheidswaarden in de gaten houdt. Dit is telemonitoring. Steeds meer specialisten, huisartsen en thuiszorgorganisaties maken gebruik van de data die telebegeleiding oplevert. Vervolgens nemen ze die mee in de begeleiding, telebegeleiding.<\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_text disabled_on=”on|on|off” _builder_version=”4.15.1″ _module_preset=”default” background_enable_color=”off” custom_margin=”||||false|false” custom_padding=”15px||||false|false” border_width_top=”3px” border_color_top=”#da5124″ global_module=”7360″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Scroll terug naar boven en lees verder in de tweede kolom<\/em><\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_2″ _builder_version=”4.15″ global_colors_info=”{}” custom_padding__hover=”|||”][et_pb_text _builder_version=”4.15.1″ hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n Telebegeleiding wordt vaak ingezet bij hartfalen of hoge bloeddruk. Huisartsenpraktijk Westerdokters in Amsterdam heeft de subsidie SET COVID-19 toegekend gekregen en is gestart met het doorvoeren van thuismetingen. Pati\u00ebnten krijgen thuis een weegschaal, saturatiemeter, bloeddrukmeter en vragenlijst voor de triage en monitoring. De meetapparatuur is aangesloten aan het programma TeleQ, waardoor huisartsen bij een afwijkende meting \u2013 bijvoorbeeld een te hoge bloeddruk \u2013 een melding krijgen om telefonisch, via videobellen of via de chat contact te leggen met de pati\u00ebnt. Huisarts en oprichter van huisartsenpraktijk Westerdokters, Vladan Ili\u0107, vertelt: \u201cEen goede bloeddruk is voor mij als huisarts minder belangrijk, ik wil alleen een waarschuwing krijgen als het\u00a0n\u00ed\u00e9t\u00a0goed gaat. De data die pati\u00ebnten verzamelen, zijn van hen zelf. Ze mogen wat mij betreft wel tien keer per dag hun bloeddruk meten. Wij willen op de hoogte zijn als dat nodig is, maar zij zijn zelf in control.\u201d (VitaValley, 2020b).<\/strong><\/p>\n Data op z\u2019n best ingezet | A staff solution that keeps patient care plans moving forward | Daarnaast cre\u00ebert het team sterke zorgrelaties met pati\u00ebnten door een kit die bewaking op afstand, wekelijkse contactmomenten en consistente implementatie van het zorgplan behaalt. Bij deelname aan het programma ontvangen pati\u00ebnten een tablet, bloeddrukmeter, puls-oximeter en weegschaal. Met behulp van geavanceerde analyses en interactieve technologie\u00ebn monitort en betrekt het team chronisch zieke pati\u00ebnten proactief en biedt het ge\u00efndividualiseerde zorg die hen gezonder maakt en uit het ziekenhuis houdt (Mercy Virtual, z.d.).<\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_video src=”https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=A0EcR5Zoibc&t=80s” _builder_version=”4.15.1″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_video][et_pb_text _builder_version=”4.15.1″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Uitdagingen datagestuurd werken Als specialist heb je daarnaast te maken met het groeiende aantal data die ontstaan. E-health-toepassingen, zoals thuismetingen, kunnen data genereren, die een specialist moet beoordelen, zegt Bob Verhagen, hoofd strategie en innovatie bij Heart for Health. \u201cJe hebt in eerste instantie dus meer personeel nodig om al die data te beoordelen, terwijl de werkdruk al zo hoog is.\u201d Verhagen benoemt hierin de urgentie voor een andere werkwijze:<\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.15.1″ header_font=”||||||||” header_2_font=”Playfair Display||||||||” header_2_text_color=”#da5124″ header_2_font_size=”27px” header_2_line_height=”1.2em” custom_margin=”||30px” custom_padding=”||||false|false” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Don, 2019<\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.15.1″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Daarnaast is datagestuurd werken pas echt interessant als je data koppelt. Stel: je koppelt de informatie van een darmonderzoek aan de eetgewoonten van een pati\u00ebnt, dan kun je behandelingen preciezer inzetten. Om alle data van instellingen, bedrijven en producten samen te brengen, is een uitdaging. Hierbij spelen privacy, ethiek en juridische argumenten een rol. En ook de techniek werkt soms tegen. De data zitten verspreid: bij de overheid, zorgverleners (ziekenhuizen, thuisverpleging, tandartsen, huisartsen en fysiotherapeuten), wetenschappers, bedrijven uit de farma- en (bio)techsector, burgers. Die schermen gegevens af, want het gaat om gevoelige en vaak priv\u00e9-informatie. Daarnaast halen alle partijen hun data op via hun eigen systemen en indeling. Als er verschillende methoden zijn gebruikt, is samenvoegen veel moeilijker (\u201cHet internetmoment van onze gezondheid\u201d, 2021).<\/p>\n Een interessant voorbeeld is het Europese initiatief Melloddy. Hier voegen farmabedrijven data uit ontwikkelingstrajecten toe aan een machinelearning-platform. Die data zijn intellectueel eigendom en strikt vertrouwelijk, waardoor ze bij de eigenaar blijven. Relevante onderdelen worden versleuteld met een code en via blockchain<\/span><\/span> (bron<\/a>) gedeeld met het algoritme<\/span> <\/span> (bron<\/a>). De data zijn dus niet te traceren, maar kun je wel gebruiken voor analyses. Melloddy brengt meer dan 1 miljard datapunten samen om de biologische effecten van ruim 10 miljoen moleculen in kaart te brengen. Zo moet Melloddy sneller moleculen vinden die helpen ziekten te bestrijden (\u201cHet internetmoment van onze gezondheid\u201d, 2021).<\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.15.1″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Automatiseringsinnovaties zetten vierogenprincipe onder druk [\/et_pb_text][et_pb_image src=”https:\/\/trendrapport.s-bb.nl\/zws\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/blokken-zws_0000_shutterstock_714714790.jpg” title_text=”blokken-zws_0000_shutterstock_714714790″ align_tablet=”center” align_phone=”” align_last_edited=”on|desktop” _builder_version=”4.15.1″ locked=”off” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_image][et_pb_text _builder_version=”4.15.1″ text_font=”||||||||” text_text_color=”#ffffff” background_color=”#da5124″ custom_margin=”-27px||” custom_padding=”20px|20px|20px|20px|true|true” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n \u201cDe apothekersassistente zal zeker niet volledig verdwijnen, maar het aantal dat nodig is zal minder worden door het automatiseren van processen. Een robot die processen automatiseert, zoals digitaal recepten controleren, medicatiedoosjes kan stickeren\/klaarmaken met de juiste gebruikersinformatie en de medicatie gelijk thuis kan laten bezorgen, zal ten koste gaan van een assistente. Wat kan je als assistente leveren ten opzichte van wat een geautomatiseerd proces kan bieden? Het automatiseren van processen kan bijdragen dat de focus\/tijd van het werk van assistenten kan verschuiven, van het klaarmaken\/afleveren van medicatie, naar het coachen\/monitoren van het gebruik van de medicatie en het behalen van behandeldoelen voor individuele pati\u00ebnten.\u201d<\/em> [\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.15.1″ custom_padding=”0px||0px|||” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Automatisering wordt binnen de apothekersbranche ook doorgevoerd in nieuwe uitgiftesystemen. Binnen de BENU Apotheek zijn er voor alle apotheken \u2018geneesmiddelen uitgifte automaten\u2019. Jaap Haaksema, directeur bij BENU Apotheek legt uit hoe dit aansluit, maar ook taken overneemt van de assistent.<\/p>\n \u201cEr zijn kansen rondom automatiseren en digitaliseren. Wij hebben in alle apotheken een \u2018geneesmiddel uitgifte automaat\u2019 (of meerdere) staan. De <\/em>automaten doen de terhandstelling 24 uur per dag<\/span><\/em><\/span>, dat is deels ter vervanging van een assistenten. Je haalt hiermee werk weg wat oorspronkelijk via de balie gaat en wat geen zorginhoudelijke meerwaarde heeft. Software of robotisering zorgt ervoor dat werk makkelijker, korter of minder foutgevoelig wordt waardoor je meer tijd kunt vrijmaken voor \u2018zorgtaken\u2019. Deze worden steeds belangrijker om de toegevoegde waarde van de apotheek te laten zien en dat is voor de klant van groot belang. <\/em><\/p>\n Met de klant in gesprek gaan over de medicatie of juist gewoon aandacht geven aan de persoon, bijvoorbeeld kwetsbare ouderen, vergroot de waardering van de apotheek. Door technologische innovaties zijn sociale skills minstens even belangrijk als de inhoud van het vak. Haaksema; \u201cAls je kijkt hoe een nieuwe BENU apotheek eruit ziet, zijn dat meer spreekkamers en meerdere uitgifte automaten. Dat zegt denk ik al voldoende. Automatiseren daar waar het kan maar daarnaast focus op het gesprek met kwetsbare pati\u00ebnten. Dan heb je het gelijk over de kern van het vak, de medicatie beoordeling. Als je die combineert met de gezondheidscheck sla je een dubbelslag en maak je een noodzakelijke stap naar preventie.<\/p>\n Assistenten meekrijgen bij implementatie digitale systemen<\/strong> Inmiddels scheelt het de praktijk van Schellingerhout een paar honderd telefoontjes per week. Op zaterdag en zondag plannen ze voor de week erna al vijftig afspraken online in. De assistenten hebben het rustiger. Een van de assistenten heeft een opleiding gevolgd tot spreekuurondersteuner en kan nu bepaalde klachten van pati\u00ebnten afhandelen. Dat ontlast het spreekuur van de huisartsen (Zorg van Nu, 2020b). Juist de verschuivende aandacht naar andere werkzaamheden is van belang voor de assisterende beroepen. Ali Parsa, CEO van het Britse Babylon Health, schetst het belang van de menselijke hand in samenwerking met technologie. \u201cGeen machine kan die hand op je schouder leggen om te beloven er voor je te zijn. Het betekent vooral dat artsen en machines intensiever zullen samenwerken.\u201d<\/p>\n Serious gaming als leerinstrument voor implementatie zorgtechnologie De spelers worden aangemoedigd samen te werken en kennis te nemen van elkaars perspectief. Uiteindelijk dienen zij gezamenlijk te bepalen welke technische zorgoplossing het best is voor het probleem van pati\u00ebnt Hendrik. Welk perspectief ze kiezen is aan hen: het gaat om het gesprek. De toepassing kan ook een belangrijke rol spelen in regionale samenwerkingstrajecten, de scholing van nieuwe medewerkers bij mbo- en hbo-opleidingen, en werving en selectie van medewerkers (Omring, z.d.).<\/p>\n Virtuele leerapotheek [\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”1_2,1_2″ _builder_version=”4.15.1″ background_color=”#ffffff” custom_margin=”30px||” custom_padding=”50px|50px|50px|50px|true|false” border_color_bottom=”#da5124″ global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”1_2″ _builder_version=”4.15″ global_colors_info=”{}” custom_padding__hover=”|||”][et_pb_text _builder_version=”4.15.1″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\n \u2022<\/span> WELKE VOORBEELDEN ZIJN ER IN DE PRAKTIJK?<\/span><\/p>\n Docter on demand <\/strong><\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_image src=”https:\/\/trendrapport.s-bb.nl\/zws\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/blokken-zws_0000_shutterstock_1683359032.jpg” title_text=”blokken-zws_0000_shutterstock_1683359032″ align_tablet=”center” align_phone=”” align_last_edited=”on|desktop” _builder_version=”4.15.1″ locked=”off” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_image][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_2″ _builder_version=”4.15″ global_colors_info=”{}” custom_padding__hover=”|||”][et_pb_image src=”https:\/\/trendrapport.s-bb.nl\/zws\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/blokken-zws_0000_shutterstock_309830699.jpg” title_text=”blokken-zws_0000_shutterstock_309830699″ align_tablet=”center” align_phone=”” align_last_edited=”on|desktop” _builder_version=”4.15.1″ locked=”off” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_image][et_pb_text _builder_version=”4.15.1″ text_font=”||||||||” text_text_color=”#ffffff” background_color=”#da5124″ custom_margin=”-27px||” custom_padding=”20px|20px|20px|20px|true|true” locked=”off” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n \u201cHet is fijn dat je mensen kunt helpen, waardoor ze ons verder niet nodig hebben. Soms moesten we wel vier keer per dag bij cli\u00ebnten langsgaan voor de medicatie. Nu hoeven we maar \u00e9\u00e9n keer per week langs te komen om het apparaat bij te vullen. Als cli\u00ebnten het fijn vinden dat we vaker langskomen, blijven we dat natuurlijk doen.\u201d <\/em> [\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.15.1″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Overheidsondersteuning Jan Willem Beukers, tandarts en ledenraadslid bij KNMT, vertelt waar hij tegenaan loopt rondom de intrede van de Wegiz: \u201cOnline inzage van de medische geschiedenis is soms erg handig en steeds noodzakelijker, omdat pati\u00ebnten ouder worden. Er is een geval van een tandarts die is aangeklaagd voor het doodbloeden van een pati\u00ebnt. Die gebruikte bloedverdunners, maar heeft dat niet doorgegeven. Het moeilijke is om dossiers inzichtelijk te maken wegens de privacywetgeving. Je moet pati\u00ebnten toestemming vragen, maar met meer dan tweeduizend pati\u00ebnten is dat nogal een klus en er moet een beveiligde verbinding aangelegd worden. Dan moet ik met een overheidswebsite verbinding leggen waarop die gegevens staan. Dat kost mij geld voor onderhoud en de software. Ook in specifieke gevallen, bijvoorbeeld als een moeder belt met een vraag over de afspraak van haar dochter, moeten we kijken of we de info mogen geven.\u201d<\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][et_pb_row column_structure=”1_2,1_2″ _builder_version=”4.15″ background_color=”#ffffff” custom_margin=”30px||” custom_padding=”50px|50px|0px|50px|false|false” border_color_bottom=”#da5124″ global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”1_2″ _builder_version=”4.15″ global_colors_info=”{}” custom_padding__hover=”|||”][et_pb_text _builder_version=”4.15.1″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\n \u2022<\/span> WAT IS DE IMPACT VAN SLIMME DATASYSTEMEN OP HET WERKVELD?<\/span><\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.15.1″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Omdat de apothekers- en doktersassistent op verschillende locaties werkzaam kunnen zijn, is het lastig een generatief plan op te stellen. Elke praktijk, bedrijf of organisatie heeft zijn eigen werkwijze en financieringsmodel om wel of niet te kiezen voor digitale (automatiserings)processen. Wel is het belangrijk om de snelle stijging van deze innovaties te volgen en kennis te delen. \u201cE-health is geen hype, het is een serieuze transformatie waar we middenin zitten\u201d, zegt Kees Donkervoort, oud-ziekenhuisdirecteur en tegenwoordig algemeen directeur van KPN Health. \u201cDe hartfalenpoli van het LUMC is inmiddels een stuk minder druk door telemonitoring op afstand. Niemand zit te wachten op overbodige huisarts- of ziekenhuisbezoeken. Mensen willen z\u00e9lf de regie.\u201d (Don, 2019).<\/p>\n Voor de assisterende beroepen betekenen deze ondersteunende digitale processen een andere manier van werken en meer kennis van diverse online systemen. Dit helpt in het beter en makkelijker kunnen beoordelen van de situatie van een pati\u00ebnt, het zorgt voor andere administratieve taken en je kunt gemakkelijker samenwerken met andere experts. Dit vraagt een basisniveau Nederlands, ook om de informatie goed uit te kunnen wisselen. Daarnaast heeft de assistent kennis nodig van privacywetgevingen: welke data mag ze wel of niet delen wanneer een pati\u00ebnt belt? De assistent kan als \u2018poortwachter\u2019 dienen om te bepalen wanneer een pati\u00ebnt langs moet komen, welke data ze mag delen en of samenwerking met lokale initiatieven gepast is.<\/p>\n Voor de apothekersassistent betekend meer automatisering van processen een verschuiving van taken en verantwoordelijkheden. Jaap Haaksema, directeur BENU Apotheek, legt uit. \u201cAls je nu kijkt kan 80-85 procent van alles wat er aan de klant gedistribueerd wordt via een machine worden geregeld. De overige 20-15 procent zijn de zaken waar je toegevoegde waarde ziet voor zorgtaken. Daarvoor moet je extra leren en de tijd voor nemen, dat is de grootste uitdaging voor de assistenten denk ik.\u201d<\/p>\n E-consulten en beeldbellen [\/et_pb_text][et_pb_text disabled_on=”on|on|off” _builder_version=”4.15.1″ _module_preset=”default” background_enable_color=”off” custom_margin=”||||false|false” custom_padding=”15px||||false|false” border_width_top=”3px” border_color_top=”#da5124″ global_module=”7360″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Scroll terug naar boven en lees verder in de tweede kolom<\/em><\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_2″ _builder_version=”4.15″ global_colors_info=”{}” custom_padding__hover=”|||”][et_pb_text _builder_version=”4.15.1″ global_colors_info=”{}”]<\/p>\n De effici\u00ebntieslag die veel praktijken nog moeten maken, zal nog van invloed zijn op het blijvend gebruik en de kosteneffectiviteit van e-health in de huisartsenpraktijk. Ook beeldbellen vraagt nog extra aandacht om die goed te kunnen implementeren in de praktijk. Ondersteuning op technisch en financieel vlak is vanuit de huisarts gewenst, maar dat zou de assistent kunnen doen. Daarnaast geven huisartsen aan dat doktersassistenten zelf ook meer initiatief en draagkracht mogen geven aan beeldbellen. Dit gebeurt niet altijd, omdat het voor sommige assistenten nieuw is en niet volgens de weg gaat die ze kennen. Bewustwording over het blijvend gebruik van e-health is hierbij van belang.<\/p>\n Co\u00f6rdinatie vanuit de spin in het web Naast complexe, digitale, innovatieve systemen zal de student ook basisprogramma\u2019s als Word en Excel moeten beheersen. Veel digitale systemen zijn vanuit deze programma\u2019s opgesteld en die zijn voor de tandartsassistente van toepassing. \u201cDe assistent moet vaardig zijn met basisprogramma\u2019s als Word en Excel. Vroeger was een dossier alleen om de rekening te onderbouwen. Nu moet het dossier bijgehouden worden over hoe de vulling is gelegd, maar ook waarom. Is de pati\u00ebnt bijvoorbeeld gevallen of was de vulling te oud? Het bijbehorende onderzoek moet dus ook worden vastgelegd.\u201d<\/p>\n
e-health<\/span><\/span> toepassingen. Pati\u00ebntendossiers zijn digitaal inzichtelijk voor toegewezen partijen, afspraken kun je zelf online regelen en consulten kunnen (sinds corona) ook steeds vaker via beeldbellen.<\/p>\n
<\/strong>De toenmalig minister van VWS, Edith Schippers, benoemde in 2014 al grootschalige ambities om e-health in Nederland groot te maken. Iedereen die thuis zorg krijgt zou 24 uur per dag via beeldbellen contact moeten kunnen maken met de zorgverlener. 80 procent van alle chronisch zieken zou binnen 5 jaar online toegang hebben tot het eigen online dossier en de meerderheid moest ook thuis zelf metingen kunnen uitvoeren die op afstand zouden worden gemonitord (Rundle & Loten, 2020). Dit kwam, tot de impact van corona, in mindere mate van de grond, blijkt uit de e-health-monitor uit 2019 (Wouters et al., 2019).<\/p>\n
<\/strong>De impact van corona heeft e-health in een stroomversnelling gebracht. Implementatieprocessen zijn versneld en draagkracht onder het personeel is gevonden, concludeert het FWG in het rapport \u2018Onder druk wordt alles vloeibaar\u2019 (Stichting FWG, 2020).<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/trendrapport.s-bb.nl\/zws\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/quote-icon-oranje.png\"){kind=icon}
<\/p>\nDe coronacrisis heeft de digitale communicatie een enorme boost gegeven. De zorg is er blijvend door veranderd. Wat mij betreft ten positieve. Het is echt een verrijking, voor pati\u00ebnten \u00e9n artsen.<\/h2>\n
<\/strong>Electronic health gaat over digitale toepassingen, zoals informatie- en communicatietechnologie, in de zorg, die ondersteuning of verbetering bieden voor de gezondheid van pati\u00ebnten en de gezondheidszorg. Al vele jaren wordt gezondheidsinformatie verzameld en bijgehouden \u2013 denk aan de pati\u00ebntendossiers \u2013 die de aansluiting met de juiste zorg heeft bevorderd. Ziekenfondsen houden gegevens bij over terugbetalingen van medicatie en farmabedrijven verzamelen data over onderzoeken en ontwikkelingen van medicatie. De exponenti\u00eble groei van de hoeveelheid en precisie van de data is wel nieuw. Dankzij krachtigere machines en slimme algoritmes kunnen we meer zien en meer volgen (\u201cHet internetmoment van onze gezondheid\u201d, 2021).<\/p>\n
<\/strong>Wereldwijd komen er wel 250 nieuwe gezondheidsapps bij, volgens gezondheidsexpert en biomedicus Koen Kas. De meeste apps zijn niet klinisch gevalideerd en daardoor niet bruikbaar voor de medische wereld. Enkele zijn daarentegen wel interessant. \u201cMicrosoft werkt bijvoorbeeld mee aan een project dat wil monitoren hoe iemand typt. Begint iemand meer fouten te maken, dan wijst dat mogelijk op stress. Het Parkinson Voice Project gebruikt de slimme speaker van Amazon om veranderingen in iemands stem te detecteren en zo de diagnose parkinson te stellen nog voor iemand symptomen vertoont.\u201d<\/p>\n\n
<\/strong>Meer chronische aandoeningen, complexere zorgvragen, meer medische contacten en meer eigen regie en verantwoordelijkheid bij de pati\u00ebnt. Geen gemakkelijke opgave, waarbij men in veel gevallen kijkt naar technologische oplossingen om de zorg effici\u00ebnter en gerichter te kunnen inzetten. Zorg hoef je niet altijd vanuit een vaste locatie te bieden. Pati\u00ebnten kunnen door internet ook zelf kennis opdoen. Thuisarts.nl heeft gezorgd voor minder (telefonische) consulten en een breed publiek gebruikt en waardeert Apotheek.nl (Commissie Sociale Zekerheid en Gezondheidszorg, 2020).<\/span><\/p>\n\u2022<\/span> DOKTERSASSISTENT<\/span><\/h4>\n
<\/strong>De diensten die doktersassistenten bieden, kun je tegenwoordig ook op afstand organiseren. ANW Nederland heeft een digitaal systeem ontwikkeld dat volledig op afstand is te besturen. Ervaren doktersassistenten zijn verzameld op \u00e9\u00e9n locatie, het \u2018callcenter\u2019, waar er tussen 8.00 en 17.00 uur assistenten klaar staan om pati\u00ebnten telefonisch te woord te staan. Zij verrichten de telefonische triage<\/span><\/span> (bron<\/a>), bepalen urgentie, geven zelfzorg- of overbruggingsadviezen, plannen afspraken in en schrijven recepten uit, afgestemd op de werkprocessen en protocollen van de aangesloten praktijk. De dienst zorgt uiteindelijk voor een herstructurering wanneer onderbezetting van toepassing is (ANW Nederland, 2021).<\/p>\n
<\/em>– Nicole van der Meulen-Diebels, eindverantwoordelijke van DocLine (Arts en Zorg, 2020).<\/p>\n
<\/strong>Huisartsenorganisatie Meditta is met behulp van het subsidieprogramma \u2018SET\u2019 COVID-19-zorg gestart met de Meditta Virtuele Kliniek. Dit is een virtuele kliniek voor het behandelen en bewaken van chronische pati\u00ebnten, COVID-19-pati\u00ebnten en post-COVID-19-pati\u00ebnten. De pati\u00ebnt krijgt, afhankelijk van zijn ziektebeeld, verschillende meetinstrumenten. Bijvoorbeeld een saturatiemeter, bloeddrukmeter, activity tracker, bloedglucosemeter en weegschaal. Via een bluetoothverbinding verzamelt een centrale computer, die beveiligd is volgens de laatste standaarden, de uitslagen van de metingen. Vervolgens stuurt de computer die veilig door naar de zorgverlener en een gespecialiseerd verpleegkundige van Meditta. Bij afwijkende metingen neemt de gespecialiseerd verpleegkundige contact op met de huisarts en praktijkondersteuner, waardoor zij snel een beleid of behandeling kunnen aanpassen (VitaValley, 2020).<\/p>\n\u2022<\/span> TANDARTSASSISTENT<\/span><\/h4>\n
\u2013 Jan Willem Beukers, tandarts en ledenraadslid bij KNMT<\/p>\n\u2022<\/span> DOKTERSASSISTENT<\/span><\/h4>\n
<\/strong>Om de pati\u00ebnt keuzemogelijkheden te bieden, tijd te laten besparen en niet altijd te verplichten om op een vaste locatie te komen, zijn ook e-consulten mogelijk. Huisarts Jasper Schellingerhout ziet veel voordelen van e-consulten. \u201cPati\u00ebnten krijgen zelf de regie. Het scheelt ze tijd, omdat ze niet naar de praktijk hoeven te komen en ze kunnen het doen op een zelfgekozen moment, ook \u2019s avonds. Vervolgens kunnen ze mijn antwoord lezen wanneer het hun uitkomt.\u201d De vaste processen om altijd maar langs de dokter te moeten, veranderen langzaamaan, maar niet elke pati\u00ebnt ziet dit zitten (Zorg van Nu, 2020). Ge\u00efnteresseerd in e-consulten? Lees er hier<\/span><\/a> meer over!<\/p>\n
<\/strong>Veldman spreekt daarnaast over de vorderingen, waarbij beeldbellen de eerste stap is. \u201cEen volgende stap is telebegeleiding van chronische pati\u00ebnten, zoals met COPD. Van monitoring naar begeleiding op afstand.\u201d<\/p>\n
<\/strong>Een interessant voorbeeld is het \u2018Mercy Virtual Care Centre\u2019. Een ziekenhuis in Amerika dat zo veel mogelijk via data service en zorg inricht. Door het gebruik van gelaagde, technologiegestuurde programma’s, pakt het virtuele team actuele problemen aan. Daardoor neemt de tevredenheid van zowel de arts als de pati\u00ebnt toe. Het personeel gebruikt het elektronisch pati\u00ebntendossier (EPD) om het bedteam te ondersteunen door middel van realtime beoordeling, documentatie, bestellingen voor tests en therapie\u00ebn, en effici\u00ebnt beheer van opnames en overdrachten. Dit verkort de wachttijden voor spoedeisende hulp, verhoogt de pati\u00ebntveiligheid door minder verbale bevelen en zorgt voor een snelle reactie op de behoeften van de pati\u00ebnt.<\/p>\n
<\/strong>Automatisering en zorg op afstand klinkt misschien interessant, maar in de praktijk is dit niet voor elke pati\u00ebnt van toepassing. Wanneer je bijvoorbeeld de anticonceptiepil slikt, krijg je die elke drie maanden. Dit is vaak dezelfde dosis, waardoor automatische uitlevering van toepassing kan zijn. Je krijgt een berichtje dat je het kan afhalen bij de robot, dan vervalt het contact en de controle met de assistent. Wanneer je te maken hebt met wijzigingen in medicatie of er treden complicaties op, kan een automatiseringsproces geen service bieden.<\/span><\/p>\n<\/p>\nNiet alleen artsen en verpleegkundigen, maar ook algoritmes kunnen helpen bij de effici\u00ebnte beoordeling van medische data. Het kost echter tijd om daaraan te wennen, en bovendien is het nog niet altijd duidelijk hoe dat soort gedigitaliseerde protocollen binnen de huidige regelgeving passen.<\/h2>\n
\u2022<\/span> APOTHEKERSASSISTENT<\/span><\/h4>\n
<\/strong>De apothekersassistenten hebben in het werkveld te maken met digitale systemen die processen controleren en wanneer nodig meldingen geven. Bijvoorbeeld bij het gebruik van meerdere medicaties. De computer meldt automatisch of de medicatie risicovol is of niet voor een pati\u00ebnt, gebaseerd op de beschikbare informatie in het medicatiedossier. Dat zou het vierogenprincipe<\/span><\/span> (bron<\/a>)\u00a0overbodig kunnen maken. Dit proces is goedkoper als je het automatiseert en in de toekomst voor meer processen kan gebruiken, legt Nitika Chouhan, werkzaam bij Amstelveense Apotheken uit.<\/p>\n
– Nikita Chouhan, Amstelveense Apotheken<\/p>\n
Daarnaast zorgen online systemen voor meer regie vanuit de pati\u00ebnt. Er zijn apps beschikbaar waarmee je medicatie kunt bestellen en je medicatieoverzicht kunt inzien. Dit zorgt voor minder (telefonische) vragen aan de assistent. Door minder telefoondrukte kun je de assistent op een andere plek inzetten, waar zij de huisarts kan ondersteunen, die vaak onder tijdsdruk staat. Huisarts Jasper Schellingerhout ziet in de praktijk nog wel punten die van belang zijn voor een optimale implementatie. Niet alle assistenten bleken open te staan voor online systemen. \u201cZeker de oudere assistenten. Ze gingen voor de pati\u00ebnt invullen dat die de afspraken helemaal niet online wil maken. Want een pati\u00ebnt \u2018belt toch ook voor een praatje?\u2019. Totdat ze zelf de voordelen voelden, toen waren ze om. Ze komen nu meer toe aan hun waarde, ze kunnen meer handelingen verrichten. Dat maakt het werk leuker.\u201d<\/p>\n
<\/strong>Personeel meekrijgen in nieuwe digitale processen vraagt een aanpak over meerdere lagen. Assistenten zijn verbonden aan processen van anderen, zoals de apotheek, of aan de werkwijze van een huisarts. Maar zij hebben ook te maken met ICT of inkoop. Een nieuwe manier om samen te leren is serious gaming<\/span><\/span>(bron<\/a>). Hendrik\u2019s Escape Room is hier een voorbeeld van.<\/span><\/p>\n
<\/strong>Virtual reality wordt ook toegepast in de virtuele leerapotheek waar opleiding en praktijk van een apotheek dichter bij elkaar worden gebracht. In de virtuele leerapotheek worden beroepssituaties aan de hand van op de praktijk gebaseerde beschreven scenario\u2019s met 3D- en 360-beelden van een apotheek gefilmd. Iedere situatie in de virtuele leeromgeving wordt gemaakt op basis van scripts waarin scenario\u2019s met beslisbomen zijn beschreven. Studenten kunnen per situatie op verschillende momenten kiezen welke handelswijze het beste is. De antwoordopties geven studenten inzicht in de manier waarop ze kunnen handelen. Bovendien geeft het studenten met weinig praktijkervaring direct inzicht in de mogelijke oplossingen (CIV Welzijn & Zorg, 2021).<\/span><\/span><\/p>\n\n
– Carla Siecker, verzorgende IG bij Omring (Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, 2020).<\/p>\n
<\/strong>Om e-health verder te professionaliseren heeft de overheid vijf versnellingsprogramma\u2019s doorgevoerd: Informatie-uitwisseling Pati\u00ebnt en Professional (VIPP<\/span><\/span>) (bron<\/a>) en wetsvoorstel elektronische gegevensuitwisseling in de zorg (Wegiz<\/span><\/span>) (bron<\/a>). Daarnaast bevat zorgvoorinnoveren.nl alle informatie voor zorgvernieuwers die een idee willen uitwerken en helpt Health Deal voor een goede samenwerking tussen publieke en private partijen (Ministerie van Algemene Zaken, z.d.).<\/p>\n
<\/strong>Door de impact van corona zijn er meer praktijken die gebruikmaken van e-health-toepassingen. Uit het onderzoek \u2018De rol van e-health in de organisatie van zorg op afstand in coronatijd\u2019 van Nivel (2020), blijkt dat beeldbellen en e-consulten voor positieve veranderingen zorgen voor de huisarts. Maar ze brengen ook meer administratieve taken mee voor de doktersassistenten. \u201cEen belangrijk struikelblok waar praktijken tegenaan lopen, is dat e-consulten niet altijd direct binnenkomen in het huisartseninformatiesysteem (HIS) en ook niet rechtstreeks vanuit het HIS beantwoord kunnen worden. Dit zorgt voor meer administratieve lasten, die vooral beslag leggen op de tijd van de doktersassistenten.\u201d De informatie uit een e-consult zou direct ingeladen moeten worden in het medisch dossier en niet overgetypt of gekopieerd hoeven te worden vanuit e-mails of digitale formulieren.<\/p>\n
<\/strong>De doktersassistent is vaak de spin in het web en zij zal digitale stromen moeten begrijpen en waar nodig moeten kunnen co\u00f6rdineren, stelt Sietsche van Gunst, beleidsmedewerker bij de NVDA. \u201cOm een voorbeeld te geven: je kunt als pati\u00ebnt via een digitaal systeem een afspraak maken met de huisartsenpraktijk. Dan kun je misschien over drie dagen terecht, met als reden \u2018buikpijn\u2019. Maar de klachten kunnen ook zodanig zijn dat het niet verstandig is om drie dagen te wachten. Als pati\u00ebnt weet je niet altijd of de klachten spoedeisend zijn. Een doktersassistent moet de spoedeisende klachten eruit filteren.\u201d<\/p>\n