Het nieuwe beveiligen

3. Proactief beveiligen

Het Nieuwe Beveiligen rekent af met klassieke strategieën gericht op repressie. Veiligheid moet op een nieuwe manier moet worden ingericht. Niet alleen is een integrale aanpak van fysieke beveiliging en cybersecurity belangrijk, in Het Nieuwe Beveiligen staat een proactieve, integrale en gastvrije aanpak centraal. Niet langer wordt er beveiligd op basis van vastgelegde risico’s, maar monitoren en acteren beveiligingsdiensten op afwijkende signalen vanuit real-time data en menselijk gedrag. Binnen ‘Het Nieuwe Beveiligen’ is het belangrijk dat medewerkers zijn voorbereid op het onverwachte en leren ze hoe ze moeten reageren ter voorkoming van incidenten.

Het Nieuwe Beveiligen staat voor een andere werkwijze.  Beveiligers worden proactief ingezet. Proactief beveiligen betekent letterlijk: iets doen vóórdat er iets gebeurt. In de huidige praktijk hebben beveiligers daar vaak geen tijd voor. Ze zijn te veel tijd kwijt aan zaken zoals het verwerken van post, het inschrijven van mensen en het bijhouden van de uitgifte van pasjes. Het Nieuwe Beveiligen staat voor preventieve veiligheidsoplossingen met een maximale synergie tussen mens, kennis en technologie. Het is belangrijker dan ooit om informatiestromen zo in te richten dat signalen in de juiste context worden geplaatst, als het gaat om het voorkomen van criminaliteit of het vroegtijdig signaleren van bijvoorbeeld radicalisering. Om een proactieve werkwijze écht tot een succes te maken is waakzaamheid aan de ‘achterkant’ nodig. Het is van belang dat organisaties een meld- en informatiestructuur inrichten waarin afwijkende situaties makkelijk kunnen worden gemeld en trends en dreigingen worden geanalyseerd (Securitas1 en Securitas2).

Uit een onderzoek uitgevoerd door Motivaction in opdracht van Securitas blijkt dat meer dan 80 procent vindt dat technologische ontwikkelingen organisaties dwingen om voortdurend alert te zijn. Toch is nog geen 50 procent ervan overtuigd dat er in hun organisatie of bedrijf daadwerkelijk proactief wordt gehandeld om afwijkingen te signaleren (Securitas1).

Impact beroepsonderwijs

Opleiding en training nemen een belangrijke plek in binnen ‘Het Nieuwe Beveiligen’, zowel in training in predictive profiling, in het inrichten van een permanent educatieprogramma, als in het inrichten van een Red Teaming programma. Tijdens een Red Teaming programma wordt een geplande (cyber)aanval op een organisatie uitgevoerd. Zo kan het bedrijf laten onderzoeken hoe effectief de beveiligingsmaatregelen zijn en zijn weerbaarheid tegen ernstige dreigingen verbeteren.

Binnen ‘Het Nieuwe Beveiligen’ is het belangrijk dat medewerkers zijn voorbereid op het onverwachte en leren hoe ze moeten reageren bij incidenten. Trainingsonderdelen zijn bijvoorbeeld awareness, social engineering en het werken met systemen. Het doel is de zelfredzaamheid van medewerkers en de veerkracht van de organisatie te versterken. Daarbij is het opnieuw belangrijk de context in het oog te houden. Als er op een locatie bijvoorbeeld geen dreiging is van een overval, dan is een overvaltraining niet nodig (Securitas2 en Securify).

Proactief beveiligen vraagt om een beveiliger van een hoger niveau: beveiligers van niveau 3. Dat betekent dat we een nieuwe opleiding moeten starten.

“We hebben geaccepteerd dat een beveiliger mbo-2 dient te hebben, ik vind dat te laag voor bepaalde onderdelen. Een beveiliger wacht wat er gebeurt en acteert daarna, op dat moment is er een probleem. Maar er moet meer proactief gehandeld worden. Een beveiliger moet van tevoren al nadenken over het hoe en waarom dat iets zou kunnen gebeuren. Er zijn wel genoeg mbo-2 beveiligers, bijvoorbeeld bij grote luchthavens die kunnen blijven zoals ze zijn. Maar er zijn ook objecten in Nederland, bijvoorbeeld objecten die te maken hebben met onze infrastructuur en drinkwater, waarbij men rekening dient te houden met een reële kans op een aanslag in Nederland, waarbij je een beveiliger nodig hebt van een hoger niveau. Maar zeg ik met alle respect, we kunnen van een Fiat geen BMW maken. Een beveiliger van mbo-2 niveau die ook aan predictive profiling doet, dat is moeilijk, dat moet je ook niet willen. We hebben proactieve beveiligers op niveau drie nodig.”
– Jan Ketting, Rijksoverheid

Proactief beveiligen gaat om de houding van een beveiliger: “Het helpt om actief mensen te benaderen: om mensen simpel aan te spreken met hun naam: door te laten zien dat ze welkom zijn. Doordat je mensen zo benadert haal je sneller de mensen eruit die iets van plan zijn. Dat bedoel ik met proactief. Je bent de eerste waarmee mensen in aanraking komen waar controle is bij de ingang. En dat heet tegenwoordig ook met een mooi woord hospitality, maar ik noem dat proactief. Ik noem nu een voorbeeld van toegangscontrole, maar dat is een vrij belangrijke taak in beveiliging.”
– Nico Bezemer, eX:plain en Nederlandse Veiligheidsbranche

Op de Politieacademie worden politiefunctionarissen al langere tijd getraind in het signaleren van afwijkend gedrag, of ‘spotting’ zoals het door de politie zelf wordt genoemd. In de hand-out van de Spottersopleiding staat het doel als volgt omschreven: “de meerwaarde van het spotten is dat door vroegtijdig onderkennen van een eventueel gevaar door bijvoorbeeld het scannen op afwijkend gedrag, de tijd om te handelen wordt vergroot. Wij houden de regie door het bepalen van de handelingsstrategie na het waarnemen van afwijkend gedrag”. Het doel van de opleiding is het leren signaleren van afwijkende gedragingen en niet van verdachte gedragingen, dan is het vaak al te laat. Het signaleren van afwijkend gedrag biedt mogelijkheden om veiligheidsincidenten aan te zien komen en tijdig te interveniëren. Hoewel wijkagenten de oorspronkelijke doelgroep van de spotterstraining waren, heeft de training zich doorontwikkeld en is deze omgebouwd in de richting van evenementenbeveiliging. De doelgroep waar de training zich op richt, is hierdoor verbreed en richt zich ook op sectoren als beveiliging, justitie en defensie. Inmiddels worden in Nederland meerdere trainingen of opleidingen aangeboden in het signaleren van afwijkend gedrag. Hier worden verschillende benamingen – zoals (gedrags)profileren of predictive profiling – aan gegeven. Signaleren van afwijkend gedrag is een gedragsbenadering gericht op het herkennen van afwijkend gedrag, in plaats van een persoonsbenadering waarin verdachte personen en persoonskenmerken centraal staan (DSP Groep).

INHOUDSOPGAVE SECTORALE TRENDS VEILIGHEID