Samenvatting Voeding

Samenvatting Voeding

Samenvatting DESTEP ontwikkelingen

Demografische ontwikkelingen

In 2025 zal het totaal aantal vmbo-leerlingen echter dertien procent kleiner zijn dan in 2018 (DUO1). Vanwege het kleinere aantal vmbo-leerlingen krimpt ook de doorstroom vanuit het vmbo naar het mbo. Deze ontwikkeling zal vooral in hoogconjunctuur leiden tot een groeiend tekort aan mbo-gediplomeerd personeel. In 2030 is het aantal zestigplussers dertig procent van de totale bevolking. Men wordt zich steeds meer bewust van het feit dat voeding een middel is om langer gezond en vitaal te blijven, te kunnen participeren in de samenleving en de stijging van de zorgkosten(deels) te reguleren. Het aantal éénpersoonshuishoudens neemt flink toe tot aan 2050.

Economische ontwikkelingen

De levensmiddelenindustrie is de grootste tak van de Nederlandse industrie. De omzet van de voedingsmiddelenindustrie zit al jaren in de lift. In 2017 was de omzet drie procent groter dan het jaar ervoor. Ten opzichte van vijf jaar eerder was de omzet tien procent groter. Vooral de zuivelindustrie laat een forse toename zien. In de levensmiddelenindustrie is het aantal banen licht gegroeid. Door de groei van de werkgelegenheid en daling van de werkloosheid kampen voedingsproducenten vaker met een tekort aan personeel.

Sociaal-culturele ontwikkelingen

Consumenten willen niet alleen mooi van buiten, maar ook gezond van binnen zijn. Steeds belangrijker wordt de verhouding tussen calorieën en nutriënten. Wat doet een product met het lichaam, draagt het bij aan evenwichtiger gedrag en rustigere gedachten en heeft het item een clean label? Consumenten houden zich vaker bewust bezig met de herkomst van eten en de impact van het voedselsysteem op de wereld om hen heen. Bedrijven spelen in op deze behoefte. Consumenten kopen hun eten en drinken niet alleen bij foodspeciaalzaken en supermarkten, maar ook rechtstreeks bij bijvoorbeeld boeren of coöperaties van kleine producenten. Grenzen tussen productie, groothandel en retail vervagen en er ontstaan nieuwe businessmodellen op de grens van productie en verkoop.

Technologische ontwikkelingen

Bij alle ontwikkelingen in de komende jaren zal (data) technologie een prominenten rol spelen. Zo schrijdt de keukentechnologie voort. Robotisering zal zorgen voor een hogere productiviteit.

Ecologische ontwikkelingen

Jaarlijks gooien we ruw geschat tussen de 1,7 miljoen en 2,5 miljoen ton weg aan groenten, fruit en brood. Er worden plannen gemaakt die ertoe moeten leiden dat Nederland in 2030 de helft minder voedsel verspilt. De consumentenvraag naar duurzaam en verantwoord geteelde biologische producten neemt toe. Ook is het aanbod van plantaardige alternatieven voor dierlijk eiwit toegenomen.

Politiek-juridische ontwikkelingen

De voedingsmiddelenindustrie heeft naast de schommelingen op de grondstofmarkt en de Brexit te maken met het grotendeels wegvallen van de tabaksindustrie in Nederland en nieuwe (internationale) wet- en regelgeving rondom het gebruik van suiker en alcohol.

Samenvatting sectorale trends voeding

Data-technologie

Jongere generaties groeien op met de digitale besteltechnologie die fooddelivery drijft. Ook oudere generaties raken er steeds meer mee vertrouwd. Het is voor foodmerken van belang om zich te transformeren tot technologiebedrijf om hun klanten on- en offline nog beter te volgen en van dienst te zijn met behulp van (nieuwe) data. Door data-technologie is soms minder onderhoud van machines en installaties nodig. Systemen die gegevens over de status van productielijnen en de planning combineren, gaan medewerkers in de ‘control room’ van advies voorzien over de optimale aansturing van de verschillende productielijnen. Door artificial intelligence leren deze systemen van eerdere situaties en worden adviezen beter. Ook voeren procesoperators eerste lijnonderhoud vaker zelf uit. Onder Nederlandse consumenten zou ruim de helft meer willen weten over de productie en herkomst van zijn voeding. Met behulp van data technologie is de traceerbaarheid van producten voor de gehele keten naar 100 procent te krijgen. Het type werk verschuift. Door de inzet van zelflerende robotsystemen maken de productiemedewerkers die voorheen het ‘handwerk’ deden plaats voor operators die de machines monitoren. Soms blijft handwerk nodig. De complexiteit van productieprocessen neemt toe en dat noodzaakt tot het opwaarderen van bestaande banen. De behoefte aan hoger opgeleid en specialistisch personeel leidt tot meer concurrentie tussen de voedingsindustrie en andere sectoren. De levensmiddelenindustrie heeft ook meer technisch- en technologisch geschoold personeel nodig.

Trends in voeding

Meer en meer mensen kiezen steeds vaker voor plantaardig eten (plantbased) of zelfs 100% plantaardig (vegan) en zijn zich bewuster van het al dan niet eten van vlees. De markt voor vleesvervangers groeit. Consumenten worden zich ook steeds bewuster van hoe voedsel een positieve bijdrage kan leveren aan hun persoonlijke energie en kracht. Ze kiezen vaker voor gezonde voeding van een bepaalde voedingswaarde. Healthify is de trend waarbij steeds meer mensen overstappen op een gezonde leef- en eetstijl. Het gaat om het zien van food als innerlijke cosmetica voor de mens. Het uitgangspunt van voeding is vaker dat ieder mens anders is en baat heeft bij voedsel dat past bij hem of haar. Met een 3D-voedselprinter is gemakkelijker iets te maken dat speciaal is afgestemd op de persoonlijke wensen en voorkeuren van de klant: voedsel op maat.

Voedseltransitie

Met een groeiende wereldbevolking en opkomende economieën staat de mensheid voor de grote uitdaging om de voedselvoorziening op peil te houden dan wel te krijgen. Die uitdaging wordt nog groter door milieuproblemen, de gevolgen van klimaatverandering en aantasting van de biodiversiteit. Om op termijn voldoende, duurzaam en gezond voedsel, in een gezonde leefomgeving, te kunnen garanderen zijn aanpassingen noodzakelijk in het voedselsysteem. De mens moet op een hele andere manier gaan produceren en consumeren. De overgang naar meer plantaardige eiwitten, hybride vlees, kweekvlees, minder voedselverspillingen zijn voorbeelden van uitdagingen waar we voor staan om de vleesconsumptie te minderen. Als de productie van vlees verandert is dat ook van impact op de werkzaamheden en benodigde kennis van werknemers in de voedingsindustrie. Voedselverspilling begint al vroeg in de keten. Bij de producent worden producten weggegooid vanwege bijvoorbeeld oogstverliezen, overschotten of een afwijkende maat of uiterlijk. Technologie kan helpen om voedselverspilling te verminderen. Grote bedrijven gebruiken statistieken en technologie al om het proces te optimaliseren. Het verlangen van de consument naar een plasticvrije wereld neemt toe. De markt gaat zichzelf reguleren. Een producent zal in staat moeten zijn om daarop te anticiperen. Er is ook een opmars van true pricing. Het gaat erom dat de prijs die wij betalen ook de daadwerkelijke prijs is als je alles meeneemt, inclusief schade aan het milieu.

Robotisering

Om te voldoen aan maatschappelijke wensen op het gebied van duurzaamheid, gezondheid en voedselzekerheid zijn innovaties nodig. Innovaties in robotica, data technologie en verwerkingstechnieken zorgen voor nieuwe toepassingsmogelijkheden in de voedingsproductie. Door technologische vooruitgang, zoals beeldherkenning en grijpertechnologie, zijn robots steeds beter in staat generieke en specifieke taken uit te voeren. Met robotisering vergroten bedrijven hun efficiency en verkleinen ze hun afhankelijkheid van de factor arbeid. In de voedingsindustrie zijn diverse voorbeelden van robotisering van snijrobots, karkasopeners tot inpakrobots. Door robotisering worden processen in de voedingsproductie complexer. Taken van werknemers veranderen en het vereiste opleidingsniveau stijgt. De behoefte aan technisch/technologisch geschoold personeel op mbo- en hbo-niveau stellen andere, sectorspecifieke kwaliteitseisen aan nieuwe werknemers.